ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ದುಡಿದು ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಹಣದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪವಾಗಿ ಚಿನ್ನಾಭರಣ ಖರೀದಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರಲಿ ಎಂದು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಲಾಕರ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದ ಮಹಿಳೆಗೆ ಒಂದಲ್ಲ, ಎರಡಲ್ಲ, ಬರೋಬ್ಬರಿ ₹47 ಲಕ್ಷದ ಚಿನ್ನಾಭರಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಆಘಾತ ಎದುರಾಗಿದೆ. ಮನೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟರೆ ಕಳ್ಳತನವಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಭಯಕ್ಕೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಲಾಕರ್ ಮೊರೆ ಹೋಗಿದ್ದ ಮಹಿಳೆಗೆ ಕೊನೆಗೆ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಿಂದಲೇ ಇಂತಹ ಸಂಕಷ್ಟ ಎದುರಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಕನಸಿನಲ್ಲೂ ಊಹಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.
ತನ್ನ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗೆ ತೆರಳಿದ್ದ ಮಹಿಳೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕ ಉತ್ತರವೇ ಆಘಾತ ತಂದಿತ್ತು. ‘ನಿಮ್ಮ ಲಾಕರ್ ಈಗಾಗಲೇ ಸರೆಂಡರ್ ಆಗಿದೆ’ ಎಂದು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದರು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಲಾಕರ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ಚಿನ್ನಾಭರಣಗಳೂ ನಾಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದವು! ತನ್ನ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಾರದೆ ಲಾಕರ್ ಹೇಗೆ ಸರೆಂಡರ್ ಆಯಿತು? ಲಕ್ಷಾಂತರ ರೂಪಾಯಿ ಮೌಲ್ಯದ ಆಭರಣಗಳು ಎಲ್ಲಿ ಹೋದವು? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಹಿಳೆ ನ್ಯಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಟ ಆರಂಭಿಸಿದರು.
ಕೊನೆಗೆ ಸುದೀರ್ಘ ಕಾನೂನು ಹೋರಾಟದ ಬಳಿಕ ಗ್ರಾಹಕ ಆಯೋಗದಿಂದ ಮಹಿಳೆಗೆ ಮಹತ್ವದ ಪರಿಹಾರ ಸಿಕ್ಕಿದೆ. ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯಕ್ಕೆ ಆಯೋಗವೇ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎತ್ತಿದ್ದು, ಗ್ರಾಹಕರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಈ ಪ್ರಕರಣ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ನೆನಪಿಸಿದೆ.
1998ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಲಾಕರ್ ಸಂಬಂಧ!
ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ದೆಹಲಿಯ ಮಾರ್ವಾ ಎಂಬ ಮಹಿಳೆ 1998ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮಾವನೊಂದಿಗೆ ಯೂನಿಯನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಜಂಟಿ ಲಾಕರ್ ತೆರೆದಿದ್ದರು. ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ತಮ್ಮ ಅಮೂಲ್ಯ ಚಿನ್ನಾಭರಣಗಳನ್ನು ಅದರಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದರು. 2010ರ ಆಗಸ್ಟ್ 29ರಂದು ಅವರ ಮಾವ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ಆದರೂ ಮಹಿಳೆಗೆ ಲಾಕರ್ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಮಸ್ಯೆ ಎದುರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.
ಆದರೆ 2018ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1ರಂದು ಲಾಕರ್ ಬಳಸಲು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗೆ ಹೋದಾಗ ಅವರ ಜೀವನದಲ್ಲೇ ಮರೆಯಲಾಗದ ಆಘಾತ ಎದುರಾಗಿತ್ತು. ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಲಾಕರ್ ಅನ್ನು 2015ರ ಜನವರಿ 22ರಂದೇ ಸರೆಂಡರ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಮಹಿಳೆ ಮಾತ್ರ ತಾವು ಲಾಕರ್ ಸರೆಂಡರ್ ಮಾಡಲು ಯಾವುದೇ ಅರ್ಜಿ ನೀಡಿಲ್ಲ, ಈ ಬಗ್ಗೆ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಿಂದ ಯಾವುದೇ ಮಾಹಿತಿ ಕೂಡ ಬಂದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಆಕ್ಷೇಪಿಸಿದ್ದರು.
ತಮ್ಮ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಲಾಕರ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ರೂಪಾಯಿ ಮೌಲ್ಯದ ಚಿನ್ನಾಭರಣಗಳಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಈಗ ಅವುಗಳ ಸುಳಿವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಮಹಿಳೆಗೆ ಇದು ಕೇವಲ ಹಣದ ನಷ್ಟವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಅಮೂಲ್ಯ ಆಸ್ತಿಯೇ ಕೈತಪ್ಪಿದಂತಾಗಿತ್ತು.
ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹೇಳಿದ್ದೇನು? ಮಹಿಳೆ ಮಾಡಿದ್ದೇನು?
ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ತನ್ನ ಮೇಲಿನ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಲಾಕರ್ ಅನ್ನು 2005ರ ಮೇ 21ರಂದೇ ಸರೆಂಡರ್ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ವಾದಿಸಿತು. ಆದರೆ ಮಹಿಳೆ ಇದನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿದರು. ಲಾಕರ್ ಸರೆಂಡರ್ ಮಾಡಿರುವುದಕ್ಕೆ ತಾವು ಯಾವುದೇ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದರು.
ನ್ಯಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ಮಹಿಳೆ ದೆಹಲಿ ರಾಜ್ಯ ಗ್ರಾಹಕ ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳ ಪರಿಹಾರ ಆಯೋಗದ ಮೊರೆ ಹೋದರು. ನಾಪತ್ತೆಯಾದ ₹47 ಲಕ್ಷ ಮೌಲ್ಯದ ಚಿನ್ನಾಭರಣಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ, ಬಡ್ಡಿ ಹಾಗೂ ಮಾನಸಿಕ ಹಿಂಸೆಗೆ ಪರಿಹಾರ ನೀಡುವಂತೆ ಒಟ್ಟು ಸುಮಾರು ₹48 ಲಕ್ಷದ ಪರಿಹಾರ ಕೋರಿದರು.
ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯಕ್ಕೆ ಗ್ರಾಹಕ ಆಯೋಗದ ತರಾಟೆ!
ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ಗ್ರಾಹಕ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ವಾದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾದ ಸೂಕ್ತ ದಾಖಲೆಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಲಾಕರ್ ಸರೆಂಡರ್ ಆಗಿದೆ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತ ರಸೀದಿ ಅಥವಾ ಅಗತ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಲ್ಲಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.
ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವೆಂದರೆ, ಲಾಕರ್ ಸರೆಂಡರ್ ಆಗಿದೆ ಎಂದು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರೂ 2013ರವರೆಗೂ ಲಾಕರ್ ಬಾಡಿಗೆಯನ್ನು ವಸೂಲಿ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಲಾಕರ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮಹಿಳೆಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೂ ಯಾವುದೇ ಸಮರ್ಪಕ ದಾಖಲೆ ಇರಲಿಲ್ಲ.
ಈ ಎಲ್ಲ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಆಯೋಗ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಲೋಪವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು. ಹೀಗೆ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನ್ಯಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ಮಹಿಳೆಯ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಕೊನೆಗೂ ಮಹತ್ವದ ಫಲ ಸಿಕ್ಕಿತು.
ಮಹಿಳೆಗೆ ಸಿಗಲಿದೆ ₹47 ಲಕ್ಷದ ಜೊತೆಗೆ ಬಡ್ಡಿ, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪರಿಹಾರ!
ಮಹಿಳೆಯ ಪರವಾಗಿ ಆದೇಶ ನೀಡಿದ ಗ್ರಾಹಕ ಆಯೋಗ, ಯೂನಿಯನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ₹47 ಲಕ್ಷದ ಜೊತೆಗೆ ಬಡ್ಡಿ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪರಿಹಾರ ಪಾವತಿಸುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿದೆ.
-
₹47 ಲಕ್ಷ: ನಾಪತ್ತೆಯಾದ ಚಿನ್ನಾಭರಣಗಳ ಮೌಲ್ಯ.
-
ಶೇ.6 ಬಡ್ಡಿ: 2018ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1ರಿಂದ 2026ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 27ರವರೆಗೆ ಸರಳ ಬಡ್ಡಿ.
-
₹3 ಲಕ್ಷ: ಮಾನಸಿಕ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಕಿರುಕುಳಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರ.
-
₹50,000: ಕಾನೂನು ಹೋರಾಟದ ವೆಚ್ಚ.
ಅಂದರೆ ₹47 ಲಕ್ಷ ಮೂಲ ಮೊತ್ತದ ಜೊತೆಗೆ ಬಡ್ಡಿ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ₹3.50 ಲಕ್ಷ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಮಹಿಳೆಗೆ ನೀಡುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಬ್ಯಾಂಕ್ ಲಾಕರ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನ ಇಡುವ ಮುನ್ನ ಈ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಇರಲಿ!
ಈ ಘಟನೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಲಾಕರ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ನಂಬಿಕೆ ಇಟ್ಟಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೂ ಒಂದು ಪಾಠವಾಗಿದೆ. ಚಿನ್ನಾಭರಣಗಳನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿಡುವುದು ಎಷ್ಟು ಮುಖ್ಯವೋ, ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದೂ ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯ.
ನಿಮ್ಮ ಲಾಕರ್‌ನ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರತಿ, ಬಾಡಿಗೆ ಪಾವತಿಯ ರಸೀದಿ ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಿಂದ ಬರುವ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಜೋಪಾನವಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ. ಲಾಕರ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿರುವ ಚಿನ್ನಾಭರಣಗಳ ಫೋಟೋ, ಖರೀದಿ ಬಿಲ್ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡಿ.
ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಲಾಕರ್ ಸರೆಂಡರ್ ಮಾಡುವಾಗ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಿಂದ ಅಧಿಕೃತ ರಸೀದಿ ಪಡೆಯುವುದನ್ನು ಮರೆಯಬೇಡಿ. ನಿಮ್ಮ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಲಾಕರ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬದಲಾವಣೆ ನಡೆದಿದ್ದರೆ ತಕ್ಷಣ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗೆ ಲಿಖಿತ ದೂರು ನೀಡಿ.
ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನ ಇಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ, ಅದು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಷ್ಟೇ ಸಾಲದು; ನಮ್ಮ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳೂ ನಮ್ಮ ಬಳಿ ಇರಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಪ್ರಕರಣ ಸಾರಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
