ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಇಲಾಖೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಅಥವಾ ಕೋಟ್ಯಂತರ ರೂಪಾಯಿಗಳ ವಹಿವಾಟುಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ನಿಗಾ ಇಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅನೇಕರು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ವಾಸ್ತವ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ನಿಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗೆ ಕೇವಲ ₹60 ಸಾವಿರ ಬಂದರೂ, ಆ ಹಣ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನೀವು ವಿವರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೆ, ನಿಮಗೆ ತೆರಿಗೆ ನೋಟಿಸ್ ಬರಬಹುದು.
ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಕಾಯ್ದೆ, 2025ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 102ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಖಾತೆಗೆ ಬಂದಿರುವ ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದ ಹಣದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಇಲಾಖೆಗೆ ಇದೆ. ‘1 ಫೈನಾನ್ಸ್’ನ ತೆರಿಗೆ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಸಿಎ ಪರಾಗ್ ಜೈನ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ₹6 ಲಕ್ಷದ ವಹಿವಾಟಿನ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಬಹುದಾದಂತೆಯೇ ₹60 ಸಾವಿರದ ವಹಿವಾಟಿನ ಬಗ್ಗೆಯೂ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಬಹುದು. ಮೊತ್ತ ಚಿಕ್ಕದೋ ಅಥವಾ ದೊಡ್ಡದೋ ಎಂಬುದೊಂದೇ ಇಲಾಖೆಯು ವಿವರಣೆ ಕೇಳಬೇಕೇ ಬೇಡವೇ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಈ ನಿಯಮವನ್ನು ಸರಳ ಉದಾಹರಣೆಯ ಮೂಲಕ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಒಬ್ಬ ಉದ್ಯೋಗಿಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯ ₹12 ಲಕ್ಷ ಎಂದು ಭಾವಿಸೋಣ. ಅವರು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಇದೇ ಆದಾಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗೆ ವಿವಿಧ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಒಟ್ಟು ₹40 ಲಕ್ಷ ಜಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಣ ಸ್ನೇಹಿತರು, ಸಂಬಂಧಿಕರು ಅಥವಾ ಯಾವುದಾದರೂ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಫೋನ್ ಮೂಲಕ ಕಳುಹಿಸಿರಬಹುದು.
UPI ಮೂಲಕ ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತದ ಹಣ ಬಂದ ತಕ್ಷಣ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ತೆರಿಗೆ ನೋಟಿಸ್ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಖಾತೆಗೆ ಬರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಣವೂ ತೆರಿಗೆಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತದೆ ಎಂದೂ ಅಲ್ಲ. ಆದರೆ ನಿಮ್ಮ ಆದಾಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದರೆ, ಅದರ ಮೂಲವನ್ನು ವಿವರಿಸುವಂತೆ ಇಲಾಖೆ ಕೇಳಬಹುದು. ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ UPI ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಿತಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಖಾತೆದಾರರು ಹಣ ಬಂದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾದ ಕಾರಣವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಬಹುದೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ನಗದು ಠೇವಣಿ ಮತ್ತು ಫೋನ್ ಮೂಲಕದ ವಹಿವಾಟುಗಳ ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಏನು ವ್ಯತ್ಯಾಸ?
ನಿಗದಿತ ಮಿತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು UPI ವಹಿವಾಟು ನಡೆದ ತಕ್ಷಣ ಅದರ ಮಾಹಿತಿ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ತೆರಿಗೆ ಇಲಾಖೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆ ಹಲವರಲ್ಲಿದೆ. ಆದರೆ ಅಂತಹ ಯಾವುದೇ ನಿಯಮವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಪರಾಗ್ ಜೈನ್ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಹಣಕಾಸು ವಹಿವಾಟುಗಳ ಹೇಳಿಕೆ (Statement of Financial Transactions — SFT) ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಒಂದು ಉಳಿತಾಯ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ₹10 ಲಕ್ಷ ಅಥವಾ ಚಾಲ್ತಿ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ₹50 ಲಕ್ಷ ನಗದು ಠೇವಣಿ ಮಾಡಿದರೆ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಇಲಾಖೆಗೆ ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಈ ನಗದು ಠೇವಣಿ ಮಿತಿಗಳು UPI, NEFT, RTGS ಅಥವಾ IMPS ಮುಂತಾದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ವಿಧಾನಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಫೋನ್ ಮೂಲಕ ಒಂದೇ ಬಾರಿಗೆ ₹1 ಲಕ್ಷ ವರ್ಗಾಯಿಸುವ ಮಿತಿಯು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು NPCI ನಿಗದಿಪಡಿಸಿರುವ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಅದಕ್ಕೂ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಮಿತಿಗೂ ನೇರ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ.
ಆದರೆ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಇಲಾಖೆ ಯಾರಾದರೂ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟೇಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಅನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆದಾಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದರೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಹಿವಾಟಿಗೂ ವಿವರಣೆ ನೀಡಬೇಕಾಗಬಹುದು.
ಕೆಲಸ ಅಥವಾ ಸೇವೆಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಬಂದ ಹಣ ಆದಾಯವಾಗುತ್ತದೆ
ಪ್ರತಿದಿನ ಫೋನ್ ಮೂಲಕ ಪಾವತಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವವರಿಗೆ ಹಣ ಬಂದಿರುವ ಕಾರಣದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತೆರಿಗೆ ನಿಯಮಗಳು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತವೆ.
ನೀವು ಯಾವುದಾದರೂ ಕೆಲಸ ಅಥವಾ ಸೇವೆಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಹಣ ಪಡೆದರೆ, ಅದನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಆದಾಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಹೋಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಊಟ ಮಾಡಿದ ಬಳಿಕ ಬಿಲ್ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಸ್ನೇಹಿತರಿಂದ ಪಡೆದ ಹಣವನ್ನು ಆದಾಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಮನೆಯ ಖರ್ಚು ಮತ್ತು ಅಂಗಡಿ ಅಥವಾ ಉದ್ಯಮದ ಹಣಕಾಸು ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ ಸಮಸ್ಯೆ ಎದುರಾಗಬಹುದು.
2025ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಪ್ರಕರಣವೊಂದು ವರದಿಯಾಗಿತ್ತು. UPI ಮೂಲಕ ಬಂದ ಹಣದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ 13,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ GST ನೋಟಿಸ್‌ಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅನೇಕ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಇತರರ ಪರವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಖಾತೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಣ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದರು. ಇದರಿಂದ ಅವರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿನ ವಹಿವಾಟುಗಳು ನಿಜವಾದ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದವು.
ಹಾವೇರಿಯಲ್ಲಿ ತರಕಾರಿ ಮಾರಾಟಗಾರರೊಬ್ಬರಿಗೆ ₹29 ಲಕ್ಷದ ನೋಟಿಸ್ ಬಂದಿತ್ತು. ತರಕಾರಿ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ GST ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಂಶದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಈ ಪ್ರಕರಣ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿತ್ತು.
ಟ್ಯೂಷನ್ ಶಿಕ್ಷಕರು, ಫ್ರೀಲ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸದ ಹಣಕಾಸು ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆ ಬಳಸುವುದು ಉತ್ತಮ ಎಂದು ಪರಾಗ್ ಜೈನ್ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೆಲಸಕ್ಕೂ ಸರಿಯಾದ ಬಿಲ್ ನೀಡಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ಮನೆಯ ಹಣ ಮತ್ತು ಆದಾಯದ ಹಣದ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸಬಹುದು.
ಬೇರೆಯವರ ಹಣವನ್ನು ಖಾತೆಗೆ ಪಡೆದು ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ ಕಳುಹಿಸುವುದು ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಬಹುದು
ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸ್ನೇಹಿತರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಯಾವುದಾದರೂ ವಸ್ತು ಖರೀದಿಸಲು ತಮ್ಮ ಪಾಲಿನ ಹಣವನ್ನು ಒಬ್ಬರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗೆ ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಸಂಬಂಧಿಕರ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ ತಮ್ಮ ಖಾತೆಗೆ ಹಣ ಪಡೆದು ಅದನ್ನು ಮೂರನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ.
ನಿಮ್ಮ ಉದ್ದೇಶ ಸರಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಪದೇಪದೇ ನಿಮ್ಮ ಖಾತೆಗೆ ಹಣ ಬಂದು ತಕ್ಷಣವೇ ಬೇರೆಯವರಿಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅದು ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.
ಇಂತಹ ವಹಿವಾಟುಗಳು ‘ಮನಿ ಮ್ಯೂಲ್’ (Money Mule) ಖಾತೆಗಳಂತೆ ಕಾಣಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಪರಾಗ್ ಜೈನ್ ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಂಚನೆ ಮತ್ತು ಮೋಸದ ಮೂಲಕ ಪಡೆದ ಹಣವನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ಅಪರಾಧಿಗಳು ಇಂತಹ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇಂತಹ ವಹಿವಾಟುಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಗಾ ಇಡುತ್ತವೆ.
ತೆರಿಗೆ ಇಲಾಖೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಹಣವನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಮುಗಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಆ ಹಣ ನಿಮ್ಮ ಖಾತೆಗೆ ಏಕೆ ಬಂದಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಇಲಾಖೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಬಹುದು.
ಆದರೆ ಇಂತಹ ವಹಿವಾಟುಗಳು ನಡೆದಿವೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಯಾರನ್ನೂ ಅಪರಾಧಿ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆಯೇ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಆದರೂ, ನಿಮ್ಮ ಸುರಕ್ಷತೆಗಾಗಿ ಹಣವನ್ನು ಯಾರು ಕಳುಹಿಸಿದರು, ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮುಂದೆ ಯಾರಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು ಎಂಬುದರ ಲಿಖಿತ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
ಫೋನ್ ಮೂಲಕ ಹಣಕಾಸು ವಹಿವಾಟು ನಡೆಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ಖಾತೆಗೆ ಬಂದ ಒಟ್ಟು ಹಣ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ನೈಜ ಆದಾಯದ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡು ಸರಿಯಾದ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ.
