ನವದೆಹಲಿ- ಎಲೋನ್ ಮಸ್ಕ್ ಅವರ ಸ್ಟಾರ್‌ಲಿಂಕ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಭಾರತದ ಉಪಗ್ರಹ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಕಂಪನಿಗಳ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುವುದಾಗಿ ರಿಲಯನ್ಸ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
ಆದರೆ ದೇಶೀಯವಾಗಲಿ ಅಥವಾ ವಿದೇಶಿ ಕಂಪನಿಗಳಾಗಲಿ, ಎಲ್ಲರೂ ಭಾರತದ ಕಾನೂನುಗಳು, ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಲೇಬೇಕು ಎಂದು ಕಂಪನಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದೆ. ಈ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಭಾರತದ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಉಪಗ್ರಹ ಆಧಾರಿತ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸೇವೆಗಳ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಚರ್ಚೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ತೀವ್ರಗೊಂಡಿದೆ.
ರಿಲಯನ್ಸ್‌ನ ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ, ಸ್ಪೇಸ್‌ಎಕ್ಸ್ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಎಲೋನ್ ಮಸ್ಕ್ ಅವರು ಸ್ಟಾರ್‌ಲಿಂಕ್‌ನ ಭಾರತದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಸ್ಥಾಪಿತ ಉದ್ಯಮಗಳ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳು ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತಿವೆ ಎಂಬ ಆರೋಪ ಮಾಡಿದ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಹೊರಬಂದಿದೆ. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಭಾರತದ ಟೆಲಿಕಾಂ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮೊಬೈಲ್ ಜಾಲಗಳು ಮತ್ತು ಉಪಗ್ರಹ ಆಧಾರಿತ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸೇವೆಗಳ ನಡುವಿನ ಭವಿಷ್ಯದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಸ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
ತನ್ನ ಅಧಿಕೃತ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ರಿಲಯನ್ಸ್, ಭಾರತವು ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೂಡಿಕೆ ಹಾಗೂ ತಾಂತ್ರಿಕ ನಾವೀನ್ಯತೆಯನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ. ಜನರ ಜೀವನಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಸ್ವಾಗತವಿದೆ. ಆದರೆ ಮುಕ್ತ ಸ್ಪರ್ಧೆಯು ಕಾನೂನಿನ ಚೌಕಟ್ಟಿನೊಳಗೆ ನಡೆಯಬೇಕು ಎಂಬುದು ಕಂಪನಿಯ ನಿಲುವಾಗಿದೆ.
2016ರಲ್ಲಿ ರಿಲಯನ್ಸ್ ಜಿಯೋ ಭಾರತೀಯ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಕಂಪನಿ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ. ಆಗ ಹೊಸದಾಗಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಂದ ಜಿಯೋ ಕೈಗೆಟುಕುವ ದರದಲ್ಲಿ ಡೇಟಾ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಟೆಲಿಕಾಂ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಕಂಪನಿಯ ಹೇಳಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಜಿಯೋ 530 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಗ್ರಾಹಕರ ವಿಶ್ವಾಸ ಗಳಿಸಿದೆ.
ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಹೆದರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿರುವ ರಿಲಯನ್ಸ್, ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸೇವೆ ನೀಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವೇ ಯಾವುದೇ ಕಂಪನಿಯ ಯಶಸ್ಸಿನ ನಿಜವಾದ ಮಾನದಂಡವಾಗಬೇಕು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದೆ. ಇದೇ ವೇಳೆ, ಜಿಯೋ ತನ್ನದೇ ಆದ ಉಪಗ್ರಹ ಆಧಾರಿತ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಅನುಮತಿ ಪಡೆಯಲು ಕಾಯುತ್ತಿದೆ ಎಂದೂ ತಿಳಿಸಿದೆ.
ಸ್ಟಾರ್‌ಲಿಂಕ್ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ
ಸ್ಟಾರ್‌ಲಿಂಕ್ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ
ಎಲೋನ್ ಮಸ್ಕ್ ಅವರ ಸ್ಪೇಸ್‌ಎಕ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸ್ಟಾರ್‌ಲಿಂಕ್ ಉಪಗ್ರಹಗಳ ಮೂಲಕ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮೊಬೈಲ್ ಟವರ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಕೇಬಲ್ ಜಾಲಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಕಷ್ಟವಾಗುವ ಗ್ರಾಮೀಣ, ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಮತ್ತು ದೂರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಇಂತಹ ಸೇವೆಗಳು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಬಹುದು.
ಆದರೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉಪಗ್ರಹ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸೇವೆ ಆರಂಭಿಸಲು ಕೇವಲ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಗತ್ಯ ಪರವಾನಗಿಗಳು, ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಮ್ ಬಳಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿಯಮಗಳು, ದೂರಸಂಪರ್ಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಕೇಂದ್ರ ಸಂವಹನ ಸಚಿವ ಜ್ಯೋತಿರಾದಿತ್ಯ ಸಿಂಧಿಯಾ ಅವರ ಹೇಳಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಉಪಗ್ರಹ ಸಂವಹನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ವಾಣಿಜ್ಯ ಸೇವೆ ಆರಂಭಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಅನುಮೋದನೆಗಳ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅಂತಿಮ ಹಂತದತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಅವರು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಎಲ್ಲಾ ಪರವಾನಗಿದಾರರು ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಆರಂಭಿಸುವ ಮೊದಲು ನಿಗದಿತ ಭದ್ರತಾ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಬೇಕೆಂಬುದು ಸರ್ಕಾರದ ನಿಲುವಾಗಿದೆ.
ಟೆಲಿಕಾಂ ಕ್ರಾಂತಿಯಿಂದ ಉಪಗ್ರಹ ಸ್ಪರ್ಧೆಯವರೆಗೆ
: ಟೆಲಿಕಾಂ ಕ್ರಾಂತಿಯಿಂದ ಉಪಗ್ರಹ ಸ್ಪರ್ಧೆಯವರೆಗೆ
ಭಾರತದ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯು ಹೊಸದೇನಲ್ಲ. ಜಿಯೋ 2016ರಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ದರದ ಡೇಟಾ ಸೇವೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಇತರ ಟೆಲಿಕಾಂ ಕಂಪನಿಗಳ ಮೇಲೂ ದರ, ಡೇಟಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ತರಬೇಕಾದ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್ ಬಳಕೆ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ, ಆನ್‌ಲೈನ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಇ-ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಅಗ್ಗದ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತು.
ಈಗ ಅದೇ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ ಹಂತದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಾಗಿ ಉಪಗ್ರಹ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿದೆ. ಸ್ಟಾರ್‌ಲಿಂಕ್‌ನಂತಹ ಜಾಗತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ರಿಲಯನ್ಸ್ ಜಿಯೋ ಸೇರಿದಂತೆ ಭಾರತೀಯ ಕಂಪನಿಗಳೂ ಈ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿವೆ. ದೂರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಉದ್ಯಮಗಳು, ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ತುರ್ತು ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೂ ಉಪಗ್ರಹ ಸಂಪರ್ಕ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.
ಆದಾಗ್ಯೂ, ಉಪಗ್ರಹ ಸೇವೆಗಳ ಬೆಲೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಕೈಗೆಟುಕುವಂತಿರುತ್ತದೆಯೇ, ಪರವಾನಗಿ ಮತ್ತು ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಮ್ ನಿಯಮಗಳು ಹೇಗೆ ಜಾರಿಯಾಗುತ್ತವೆ, ವಿದೇಶಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಸಮಾನ ಅವಕಾಶ ಸಿಗುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಇನ್ನೂ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದಿವೆ.
ಸರ್ಕಾರದ ಮುಂದಿರುವ ಸವಾಲು
ಸರ್ಕಾರದ ಮುಂದಿರುವ ಸವಾಲು
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉಪಗ್ರಹ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಸರ್ಕಾರವು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಿದೆ. ಒಂದೆಡೆ, ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಬೇಕು. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆ, ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಮ್ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಗ್ರಾಹಕರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಬೇಕು.
ಪರವಾನಗಿ ನೀಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೂ ಸಮಾನ ನಿಯಮಗಳ ಅನ್ವಯ ಮುಖ್ಯವಾಗಲಿದೆ. ಸೇವೆಗಳ ಬೆಲೆ ನಿಗದಿ ಹಾಗೂ ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕುರಿತು ಸರ್ಕಾರದ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರವು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ದಿಕ್ಕನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದು.
ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಏನು ಲಾಭ?
ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಏನು ಲಾಭ?
ಉಪಗ್ರಹ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಹೆಚ್ಚಾದರೆ ದೂರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವೇಗವಾದ ಸಂಪರ್ಕ ಲಭ್ಯವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ದ್ವೀಪಗಳು, ಗಡಿಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜಾಲ ವಿಸ್ತರಣೆ ಕಷ್ಟವಾಗುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಇದು ನೆರವಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಸೇವೆಗಳ ನೈಜ ಪ್ರಯೋಜನವು ಅವುಗಳ ದರ, ಸಂಪರ್ಕದ ಗುಣಮಟ್ಟ, ಸಾಧನಗಳ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಲಭ್ಯತೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಒಟ್ಟಾರೆ, ಸ್ಟಾರ್‌ಲಿಂಕ್ ಪ್ರವೇಶದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ರಿಲಯನ್ಸ್ ನೀಡಿರುವ ಹೇಳಿಕೆಯು ಭಾರತದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ಎರಡೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಮುಖ್ಯವೆಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಜಿಯೋ ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಮುಂದಿಟ್ಟಿದ್ದರೆ, ಸ್ಟಾರ್‌ಲಿಂಕ್‌ನ ಪ್ರವೇಶವು ಭಾರತೀಯ ಉಪಗ್ರಹ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ತೆರೆದಿಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಸರ್ಕಾರದ ಪರವಾನಗಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳು, ಸಮಾನ ನಿಯಮಗಳ ಜಾರಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಕೈಗೆಟುಕುವ ಸೇವೆಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯೇ ಈ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲಿವೆ.
