ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಬಳಕೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕು, ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಅನ್ವಯ: ಸುಪ್ರೀಂಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು!

ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯ ಹಕ್ಕು ಸಂವಿಧಾನದ 21ನೇ ವಿಧಿ ಹಾಗೂ 19(1)(a) ವಿಧಿಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ. ಇದೇ ವೇಳೆ, ಮಕ್ಕಳ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸುರಕ್ಷತೆಗಾಗಿ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾದ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.

ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಜೆ.ಬಿ. ಪಾರ್ದಿವಾಲಾ ಮತ್ತು ಕೆ. ವಿನೋದ್ ಚಂದ್ರನ್ ಅವರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ನ್ಯಾಯಪೀಠ ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ.ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಪ್ರವೇಶವನ್ನೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸುವುದು, ಅವರಿಗೆ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕಾದ ವಿವೇಕವಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದುವ ಹಕ್ಕಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದಂತೆಯೇ ಆಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಪೀಠ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.

“ಮಕ್ಕಳ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪರಸ್ಪರ ವಿರೋಧಿಯಾದ ಸಂಗತಿಗಳಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು ಈ ಎರಡೂ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಲು ಅರ್ಹರಾಗಿದ್ದಾರೆ” ಎಂದು ನ್ಯಾಯಪೀಠ ಹೇಳಿದೆ.

ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಲೈಂಗಿಕ ಶೋಷಣೆ ಮತ್ತು ದೌರ್ಜನ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು (CSEAM) ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿ ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ.

ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಸುರಕ್ಷತೆ ಎರಡೂ ಸಾಧ್ಯ: ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್

ಮಕ್ಕಳ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅವರನ್ನು ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದೂರವಿಡಬೇಕೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ನ್ಯಾಯಪೀಠ ಪರಿಶೀಲಿಸಿತು.

ಸಂವಿಧಾನದ 19(1)(a) ವಿಧಿಯಡಿ ದೊರೆಯುವ ವಾಕ್ ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ಹಾಗೂ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ, ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಕ್ಕೂ ಸೇರಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತಿಳಿಸಿತು.

ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಎನ್ನುವುದು ವಿಚಾರಗಳು, ಸೃಜನಶೀಲ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿಯ ವಿನಿಮಯದ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಅದರ ಮಹತ್ವ ಕೇವಲ ಅಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಷ್ಟೇ ಇಲ್ಲ; ವಯಸ್ಕರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವುದರಲ್ಲಿಯೂ ಇದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಪೀಠ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.

ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದೂರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಅನೇಕ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಕಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿದೆ.

ವಿಶೇಷ ಅಗತ್ಯಗಳಿರುವ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಮತ್ತಷ್ಟು ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ತಮ್ಮಂತೆಯೇ ಇರುವ ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸಲು, ಸ್ನೇಹ ಬೆಳೆಸಲು ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಬೆಂಬಲ ಪಡೆಯಲು ಆನ್‌ಲೈನ್ ವೇದಿಕೆಗಳು ನೆರವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಪೀಠ ತಿಳಿಸಿದೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಪರಿಸರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದೆ. ಆದರೆ ಆನ್‌ಲೈನ್ ವೇದಿಕೆಗಳು ಹಾನಿಕಾರಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿ ತೆಗೆದುಹಾಕುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗಿವೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಮಕ್ಕಳನ್ನೇ ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್‌ನಿಂದ ದೂರವಿಡುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.

ಇಂತಹ ಕ್ರಮವು ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಕಾರಣರಾದವರ ಬದಲಿಗೆ ಬಲಿಪಶುಗಳನ್ನೇ ಸಮಸ್ಯೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಎಚ್ಚರಿಸಿದೆ.

ಮಕ್ಕಳ ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಬಳಕೆಯ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರ್ಬಂಧಕ್ಕೆ ವಿರೋಧ

ಕಾನೂನಿನ ಮೂಲಕ ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಮಕ್ಕಳು ಅದರ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಖಚಿತತೆ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಹೇಳಿದೆ.

ಬದಲಾಗಿ, ಅವರು ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಆನ್‌ಲೈನ್ ವೇದಿಕೆಗಳಿಗೆ ತೆರಳಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ಅವರು ಇನ್ನಷ್ಟು ಅಪಾಯಗಳಿಗೆ ಸಿಲುಕುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಪೀಠ ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ.

ಇದಲ್ಲದೆ, ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಮಿಷಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ, ಬೆದರಿಕೆ ಎದುರಿಸಿದ ಅಥವಾ ಶೋಷಣೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಮಕ್ಕಳು ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಬಳಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಪೋಷಕರು ಅಥವಾ ಪಾಲಕರು ಬೈಯಬಹುದು ಎಂಬ ಭಯದಿಂದ ತಮಗಾದ ಕಿರುಕುಳವನ್ನು ತಿಳಿಸಲು ಹಿಂದೇಟು ಹಾಕಬಹುದು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಎಚ್ಚರಿಸಿದೆ.

“ಮಕ್ಕಳ ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಪ್ರವೇಶದ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರ್ಬಂಧ ಹೇರುವುದು, ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವ ಸಾಬೀತಾಗದ ಮತ್ತು ಅನುಪಾತಕ್ಕೆ ಮೀರಿದ ಕ್ರಮವಾಗಿದೆ” ಎಂದು ನ್ಯಾಯಪೀಠ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.

ವಯಸ್ಸಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಬಳಕೆದಾರರ ವಯಸ್ಸನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳು ರೂಪಿಸಬೇಕಾಗಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸುವ ಅಗತ್ಯ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಅಂತಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ದುರುಪಯೋಗ ಹಾಗೂ ಕಣ್ಗಾವಲಿನ ಬಗ್ಗೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ.

ಮಕ್ಕಳ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಹೊಸ ಕ್ರಮಗಳ ಸಲಹೆ

ಮಕ್ಕಳ ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಬಳಕೆಯ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರ್ಬಂಧ ಹೇರುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರೂ, ಅವರ ಸುರಕ್ಷತೆಗಾಗಿ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ತಕ್ಕ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿಲ್ಲ.

ಮಕ್ಕಳು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುವಾಗ ಪೋಷಕರ ಒಪ್ಪಿಗೆ, ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬಹುದು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಪೀಠ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದೆ.

ಮಕ್ಕಳ ಖಾತೆಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ‘ಚೈಲ್ಡ್ ಮೋಡ್’ (Child Mode) ಪರಿಚಯಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ.

ಸಂಭಾವ್ಯ ಸುರಕ್ಷತಾ ಕ್ರಮಗಳು ಹೀಗಿವೆ:

• ಮಕ್ಕಳ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ಪೂರ್ವನಿಯೋಜಿತವಾಗಿ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿಡುವುದು.

• ಅಪರಿಚಿತ ವಯಸ್ಕರಿಂದ ಬರುವ ಸಂದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕಗಳಿಗೆ ಮಿತಿ ವಿಧಿಸುವುದು.

• ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತೋರಿಸುವ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು.

• ಪೋಷಕರ ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ಸಮಂಜಸ ಮತ್ತು ಅನುಪಾತಬದ್ಧ ವಿಧಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು.

• ಹದಿಹರೆಯಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸುರಕ್ಷತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು.

ಈ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತಿಳಿಸಿದೆ.

ಆದರೆ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಾನಿಕಾರಕವಾಗಿರುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವರ್ಗದ ವಿಷಯಗಳು ಅಥವಾ ಸೇವೆಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಅಡ್ಡಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ವಯಸ್ಕರಿಗಾಗಿ ಇರುವ ಅಶ್ಲೀಲ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳೂ ಸೇರಿವೆ.

ಮಕ್ಕಳ ಲೈಂಗಿಕ ಶೋಷಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಕಠಿಣ ಕ್ರಮ

ಮಕ್ಕಳ ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕುರಿತು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಆನ್‌ಲೈನ್ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಲೈಂಗಿಕ ಶೋಷಣೆ ಮತ್ತು ದೌರ್ಜನ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿ ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿದೆ.

ಈ ಕ್ರಮದ ಭಾಗವಾಗಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಆನ್‌ಲೈನ್ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ನೆರವಾಗುವ ಸಮಗ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹ (National Database) ರಚಿಸುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಶೋಷಣೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಅವರ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯುವ ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದು ಈ ಕ್ರಮಗಳ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.

ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್‌ನಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದೂರವಿಡುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಅವರಿಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತ ಡಿಜಿಟಲ್ ವಾತಾವರಣ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿದೆ. ಮಕ್ಕಳ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಸುರಕ್ಷತೆ ಎರಡನ್ನೂ ಸಮತೋಲನದಿಂದ ಕಾಪಾಡುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಒತ್ತಿಹೇಳಿದೆ.