ಅಕ್ಟೋಬರ್ 22ರಂದು ಪಾಶಾಂಕುಶ ಏಕಾದಶಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪವಿತ್ರ ದಿನದಂದು ಶ್ರೀಮಹಾವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಪದ್ಮನಾಭ ಸ್ವಾಮಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸುವುದು ಸಂಪ್ರದಾಯ. ಈ ದಿನ ವ್ರತವನ್ನು ಹೇಗೆ ಆಚರಿಸಬೇಕು? ಪೂಜಾ ವಿಧಾನವೇನು? ಉಪವಾಸದ ನಿಯಮಗಳು, ದಾನಧರ್ಮಗಳ ಮಹತ್ವ, ದ್ವಾದಶಿ ಪಾರಣೆ ಹಾಗೂ ವ್ರತದ ಫಲಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳೋಣ.
ಪಾಶಾಂಕುಶ ಏಕಾದಶಿ ಎಂದರೇನು?
ಹಿಂದೂ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಏಕಾದಶಿ ತಿಥಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ಶ್ರೀಮಹಾವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವಾದ ಈ ದಿನ ಉಪವಾಸ ಆಚರಿಸುವುದು, ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ದಾನಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಶುಭಪ್ರದವೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ಎರಡು ಏಕಾದಶಿಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಆಶ್ವಯುಜ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಏಕಾದಶಿಯನ್ನು ಪಾಶಾಂಕುಶ ಏಕಾದಶಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
2026ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 22ರ ಗುರುವಾರದಂದು ಈ ಪರ್ವದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನದ ವ್ರತದ ಮಹತ್ವ, ಪೂಜಾ ವಿಧಾನ ಹಾಗೂ ಪಾಲಿಸಬೇಕಾದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳೋಣ.
ಪಾಶಾಂಕುಶ ಏಕಾದಶಿ ಪೂಜಾ ವಿಧಾನ ಹೇಗೆ?
-
ಬೆಳಗ್ಗೆ ಬೇಗ ಎದ್ದೇಳಿ: ಸೂರ್ಯೋದಯಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಎದ್ದು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಪೂಜಾ ಮಂದಿರವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಬೇಕು.
-
ದೇವರ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ: ಶ್ರೀಮಹಾವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯ ಚಿತ್ರಪಟಗಳಿಗೆ ಗಂಧ, ಕುಂಕುಮ ಹಚ್ಚಿ ದೀಪಾರಾಧನೆ ಮಾಡಬೇಕು.
-
ತುಳಸಿ ಅರ್ಪಿಸಿ: ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಹೂವುಗಳು ಹಾಗೂ ತುಳಸಿ ದಳಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಬಹುದು.
-
ವಿಷ್ಣು ನಾಮಸ್ಮರಣೆ ಮಾಡಿ: ವಿಷ್ಣು ಸಹಸ್ರನಾಮ ಅಥವಾ ಶ್ರೀಹರಿಯ ನಾಮಗಳನ್ನು ಪಠಿಸಬೇಕು.
-
ನೈವೇದ್ಯ ಅರ್ಪಿಸಿ: ಚಕ್ರ ಪೊಂಗಲ್, ಪರಮಾನ್ನ ಹಾಗೂ ಹಣ್ಣುಗಳಂತಹ ಸಾತ್ವಿಕ ಆಹಾರವನ್ನು ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ಸಮರ್ಪಿಸಬಹುದು.
-
ಉಪವಾಸ ಆಚರಿಸಿ: ತಮ್ಮ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಕೆಲವರು ನಿರಾಹಾರ ವ್ರತ ಆಚರಿಸಿದರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಹಾಲನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ.
-
ಸಂಜೆ ದೀಪಾರಾಧನೆ ಮಾಡಿ: ಸಂಜೆ ದೇವರಿಗೆ ದೀಪ ಹಚ್ಚಿ, ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ಸಮೀಪದ ವಿಷ್ಣು ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಬಹುದು. ಭಜನೆ ಹಾಗೂ ವಿಷ್ಣು ನಾಮಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
ದಾನಧರ್ಮಗಳ ಮಹತ್ವವೇನು?
ಪಾಶಾಂಕುಶ ಏಕಾದಶಿಯಂದು ಅನ್ನದಾನ, ವಸ್ತ್ರದಾನ ಮತ್ತು ಜಲದಾನ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಪುಣ್ಯದ ಕಾರ್ಯಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಗತ್ಯವಿರುವವರಿಗೆ ಆಹಾರ ನೀಡುವುದು, ಬಡವರಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡುವುದು ಹಾಗೂ ಗೋಸೇವೆ ಮಾಡುವಂತಹ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದು.
ನಿಸ್ವಾರ್ಥವಾಗಿ ಮಾಡುವ ದಾನಧರ್ಮಗಳು ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲಿ ದಯೆ, ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ಪರೋಪಕಾರದ ಗುಣಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಬೋಧನೆಗಳ ಸಾರವಾಗಿದೆ.
ದ್ವಾದಶಿ ಪಾರಣೆ ಎಂದರೇನು?
ಏಕಾದಶಿಯ ಮರುದಿನ ಬರುವ ದ್ವಾದಶಿ ತಿಥಿಯಂದು ಉಪವಾಸವನ್ನು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಪಾರಣೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ದ್ವಾದಶಿಯಂದು ಬೆಳಗ್ಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ನೈವೇದ್ಯ ಸಮರ್ಪಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಂಚಾಂಗದಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿರುವ ಪಾರಣೆಯ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಉಪವಾಸವನ್ನು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಬೇಕು.
ಪಾಶಾಂಕುಶ ಏಕಾದಶಿ ವ್ರತದ ಫಲವೇನು?
ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿನ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಪಾಶಾಂಕುಶ ಏಕಾದಶಿಯಂದು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ವ್ರತ ಆಚರಿಸಿ ಶ್ರೀಹರಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸುವುದರಿಂದ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಿ, ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಶಾಂತಿ ಹಾಗೂ ಮೋಕ್ಷಪ್ರಾಪ್ತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಸುಖ, ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿ ನೆಲೆಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಭಕ್ತರ ವಿಶ್ವಾಸ.
ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ದಿನ ಉಪವಾಸ, ಪ್ರಾರ್ಥನೆ, ದಾನಧರ್ಮ ಹಾಗೂ ಸತ್ಕಾರ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶುದ್ಧವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಗಮನಿಸಿ (Disclaimer): ಈ ಲೇಖನವು ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ವ್ರತದ ಆಚರಣೆ ಹಾಗೂ ಪೂಜಾ ವಿಧಾನಗಳು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬದಲಾಗಬಹುದು. ಏಕಾದಶಿ ಉಪವಾಸ ಆಚರಿಸುವವರು ತಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ಸೂಕ್ತ. ದ್ವಾದಶಿ ಪಾರಣೆಯ ನಿಖರ ಸಮಯಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಂಚಾಂಗವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ.
