ಹಸಿರು ಪಟಾಕಿ’ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಕಲಿ ಕ್ಯೂ ಆರ್ ಕೋಡ್‌ಗಳ ಬಳಕೆ

ನವದೆಹಲಿ- ದೀಪಾವಳಿ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳು ಬಾಕಿ ಇರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯ ಸದರ್ ಬಜಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ಪಟಾಕಿಗಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮಾರಾಟ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಪಟಾಕಿ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳ ಮೇಲೆ QR ಕೋಡ್‌ಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಮಾಡಿದಾಗ ಕಡ್ಡಾಯವಾದ ಹಸಿರು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣದ ವಿವರಗಳು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಪರಿಶೀಲನೆಯಿಂದ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿದೆ.

ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ದೆಹಲಿ-ಎನ್‌ಸಿಆರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ಹಸಿರು ಪಟಾಕಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದಿದೆ. ಸದರ್ ಬಜಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಲವು ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಪಟಾಕಿಗಳ QR ಕೋಡ್‌ಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ ತಯಾರಕರ ಹೆಸರು, ವಿಳಾಸ, ದೂರವಾಣಿ ಸಂಖ್ಯೆ ಹಾಗೂ ಇ-ಮೇಲ್‌ನಂತಹ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾಹಿತಿ ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯವಾಗಿದ್ದು, PESO ಪರವಾನಗಿ ಸಂಖ್ಯೆ ಅಥವಾ CSIR-NEERI ಹಸಿರು ಪಟಾಕಿ ನೋಂದಣಿ ವಿವರಗಳು ಕಾಣಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ವರದಿ ತಿಳಿಸಿದೆ.

ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ಹೇಗೆ?

ಪಟಾಕಿಗಳ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಪರವಾನಗಿಗೆ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಸ್ಫೋಟಕ ಸುರಕ್ಷತಾ ಸಂಸ್ಥೆ (PESO) ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಹಸಿರು ಪಟಾಕಿಗಳು ಪರಿಸರ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತವೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು CSIR-NEERI ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಹಸಿರು ಪಟಾಕಿಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಟಾಕಿಗಳಿಗಿಂತ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಣಗಳ ಹಾಗೂ ಅನಿಲಗಳ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿರಬೇಕು.

ಮಾನ್ಯವಾದ QR ಕೋಡ್ ಮೂಲಕ ಉತ್ಪನ್ನದ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣವನ್ನು ಗ್ರಾಹಕರು ಹಾಗೂ ಜಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಬೇಕು. ಆದರೆ ಸದರ್ ಬಜಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಕೆಲವು QR ಕೋಡ್‌ಗಳು ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡದಿರುವುದು ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ನೈಜ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಮಾನ ಮೂಡಿಸಿದೆ.

ಜಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಲ್ಲಿದೆ?

ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಟಾಕಿಗಳೂ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅವುಗಳ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಪೊಲೀಸ್ ಅಥವಾ ಸಂಬಂಧಿತ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಗೋಚರ ತಪಾಸಣೆ ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ. ಸದರ್ ಬಜಾರ್ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಯಿಂದ ಕೆಲವೇ ನೂರು ಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿಯೇ ಮಾರಾಟ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೂ ನಿಯಮ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ತಪಾಸಣೆ ನಡೆಯದಿರುವುದು ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.

ಇದರ ನಡುವೆ ದೆಹಲಿಯ ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟವೂ ಅತ್ಯಂತ ಕಳಪೆ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಕುಸಿದಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಹಸಿರು ಪಟಾಕಿಗಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣವಿಲ್ಲದ ಅಥವಾ ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ ಪಟಾಕಿಗಳ ಮಾರಾಟ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅದು ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಉದ್ದೇಶವನ್ನೇ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಬಹುದು.

ಎರಡು ದಿನ ಮಾತ್ರ ಪಟಾಕಿಗೆ ಅವಕಾಶ

ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನ.2ರಂದು ನೀಡಿದ ಆದೇಶದಂತೆ ದೆಹಲಿ-ಎನ್‌ಸಿಆರ್‌ನಲ್ಲಿ ನ.7 ಮತ್ತು 8ರಂದು ಮಾತ್ರ ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ಹಸಿರು ಪಟಾಕಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಬೆಳಗ್ಗೆ 6ರಿಂದ 7ರವರೆಗೆ ಹಾಗೂ ರಾತ್ರಿ 8ರಿಂದ 10ರವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಪಟಾಕಿ ಸಿಡಿಸಬಹುದು.

ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ನರ್ಸಿಂಗ್ ಹೋಂಗಳು, ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು, ವೃದ್ಧಾಶ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ 300 ಮೀಟರ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪಟಾಕಿ ಸಿಡಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಅಧಿಸೂಚಿತ ಮೌನ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಿರ್ಬಂಧ ಮುಂದುವರಿಯಲಿದೆ.

ಹೀಗಾಗಿ ಸದರ್ ಬಜಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿರುವ ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ QR ಕೋಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣವಿಲ್ಲದಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರುವ ಪಟಾಕಿಗಳ ಮಾರಾಟವು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಆದೇಶದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಜಾರಿ ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ನೈಜ ಹಸಿರು ಪಟಾಕಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕುರಿತು ಗಂಭೀರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸಿದೆ.