ನವದೆಹಲಿ: 1984ರ ಸಿಖ್ ವಿರೋಧಿ ದಂಗೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕಿ ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ ‘Belonging: A Journey of Love’ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿರುವ ಘಟನೆಗಳ ಕುರಿತು ಹೊಸ ರಾಜಕೀಯ ವಿವಾದ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ.
ಬಿಜೆಪಿ ನಾಯಕ ಹಾಗೂ ಹಿರಿಯ ವಕೀಲ ಎಚ್.ಎಸ್. ಫೂಲ್ಕಾ ಅವರು ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ಅವರ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದು, 1984ರಲ್ಲಿ ಸೇನೆಯನ್ನು ಕರೆಸಿಕೊಂಡ ದಿನಾಂಕದ ಕುರಿತು ಅವರು ನೀಡಿರುವ ಮಾಹಿತಿ ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ಅವರ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಈ ವಿವಾದ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂದಿದೆ. 1984ರಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಿಖ್ ವಿರೋಧಿ ಹಿಂಸಾಚಾರ, ಅಂದಿನ ಪ್ರಧಾನಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಅವರ ಹತ್ಯೆಯ ನಂತರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು, ಸೇನೆಯ ನಿಯೋಜನೆ ಹಾಗೂ ಆಪರೇಷನ್ ಬ್ಲೂಸ್ಟಾರ್ ನಂತರದ ಘಟನೆಗಳ ಕುರಿತು ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವ ವಿಚಾರಗಳು ರಾಜಕೀಯ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ.
ಸೇನೆ ಕರೆಸಿಕೊಂಡ ದಿನಾಂಕದ ಬಗ್ಗೆ ಫೂಲ್ಕಾ ಆಕ್ಷೇಪ
ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ಅವರ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ 1984ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 31ರಂದು ಸೇನೆಯನ್ನು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು ಎಂಬ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ ಎಂದು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಎಚ್.ಎಸ್. ಫೂಲ್ಕಾ ಆಕ್ಷೇಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ಕುರಿತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿರುವ ಅವರು, ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ಅವರ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ತಾವು ಖರೀದಿಸಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಈ ರೀತಿಯ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಫೂಲ್ಕಾ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಸರ್ಕಾರಿ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಮಿಶ್ರಾ ಆಯೋಗದ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಸೇನೆಯನ್ನು 1984ರ ನವೆಂಬರ್ 1ರ ಸಂಜೆ ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸೇನಾ ಪಡೆಗಳು ನವೆಂಬರ್ 2ರ ಸಂಜೆ ದೆಹಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದವು ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ಎರಡು ದಿನಗಳ ವಿಳಂಬದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯ ಹಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಖ್ ಸಮುದಾಯದವರ ಮೇಲೆ ವ್ಯಾಪಕ ಹಿಂಸಾಚಾರ ನಡೆದಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಅವರ ಆಕ್ಷೇಪದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದೆ.
5,000 ಸೈನಿಕರು ಲಭ್ಯವಿದ್ದರೂ ನಿಯೋಜಿಸಲಿಲ್ಲವೇ?
ಫೂಲ್ಕಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ವಾದಕ್ಕೆ ಆಧಾರವಾಗಿ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಮಿಶ್ರಾ ಆಯೋಗದ ವರದಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಅವರ ಹೇಳಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಸುಮಾರು 5,000 ಸೇನಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಲಭ್ಯವಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರನ್ನು ಸೂಕ್ತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಿಂಸಾಚಾರ ಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಆಯೋಗದ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಫೂಲ್ಕಾ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಿದ್ದರೆ ಸುಮಾರು 2,000 ಸಿಖ್ಖರ ಜೀವಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಬಹುದಿತ್ತು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನೂ ಆಯೋಗ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತ್ತು ಎಂದು ಅವರು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
1984ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 31ರಂದು ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಅವರ ಹತ್ಯೆಯಾದ ನಂತರ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಖ್ ಸಮುದಾಯದವರ ವಿರುದ್ಧ ಹಿಂಸಾಚಾರ ಭುಗಿಲೆದ್ದಿತ್ತು. ಮನೆಗಳು, ಅಂಗಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿಗಳು ನಡೆದಿದ್ದವು. ಸಾವಿರಾರು ಜನರು ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಈ ಹಿಂಸಾಚಾರವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ವಿಫಲವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬ ಆರೋಪ ಹಲವು ದಶಕಗಳಿಂದ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದೆ.
ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಕಣ್ಣೀರು ಹಾಕಿದ್ದರೆಂಬ ವಿವರಣೆಯನ್ನೂ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ ಫೂಲ್ಕಾ
ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ಅವರ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಆಪರೇಷನ್ ಬ್ಲೂಸ್ಟಾರ್ ನಂತರ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಅವರ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.
1984ರ ಜೂನ್‌ ನಲ್ಲಿ ಅಮೃತಸರದ ಸ್ವರ್ಣಮಂದಿರ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ನಂತರದ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅವರ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣೀರು ತುಂಬಿಕೊಂಡಿತ್ತು ಎಂದು ಸೋನಿಯಾ ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಅಂತ್ಯ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜನರ ಪ್ರಾಣಹಾನಿಯಿಂದ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ನೋವು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಅನುಭವಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸೋನಿಯಾ ತಮ್ಮ ಅನುಭವವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಆದರೆ ಈ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಫೂಲ್ಕಾ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ತಾರ್ಕುಂಡೆ ಅವರ ತಂಡ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದ ಸತ್ಯಶೋಧನಾ ವರದಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವ ಅವರು, ಆ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ನಂತರದ ಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಮರಣೋತ್ತರ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ದಾಖಲೆಗಳಿದ್ದವು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಅವರಿಗೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪವಿತ್ತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ವಾಸ್ತವಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಆಧಾರ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಫೂಲ್ಕಾ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕುರಿತು ಅವರು ‘ಮೊಸಳೆ ಕಣ್ಣೀರು’ ಎಂಬ ಕಟುವಾದ ಪದವನ್ನೂ ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ.
ಆದರೆ, ಇವು ಫೂಲ್ಕಾ ಅವರ ಆರೋಪ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಾಗಿದ್ದು, ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ಅವರ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿನ ನಿರೂಪಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಉಂಟಾಗಿರುವ ವಿವಾದದ ಭಾಗವಾಗಿವೆ.
ಸೋನಿಯಾ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ 1984ರ ದಂಗೆಯ ಕುರಿತು ಏನಿದೆ?
ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ತಮ್ಮ 544 ಪುಟಗಳ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ 1984ರ ಸಿಖ್ ವಿರೋಧಿ ಹಿಂಸಾಚಾರದ ಕುರಿತು ಹಲವು ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಹಿಂಸಾಚಾರದ ನಂತರ ನ್ಯಾಯ ದೊರಕಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ದಶಕಗಳವರೆಗೆ ವಿಳಂಬವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ನಾಲ್ಕು ಆಯೋಗಗಳು, ಒಂಬತ್ತು ಸಮಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ವಿಶೇಷ ತನಿಖಾ ತಂಡಗಳು ರಚನೆಯಾದರೂ ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನ್ಯಾಯ ದೊರಕುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಹಿಂಸಾಚಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರಚೋದನೆ ನೀಡಿದ ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿದ ಆರೋಪದಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವರ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರಕರಣಗಳು ದಾಖಲಾಗಿದ್ದವು ಎಂಬುದನ್ನೂ ಅವರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಹತ್ಯೆಯಾದ ದಿನವೇ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭ, ದೇಶದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹಾಗೂ ಹಿಂಸಾಚಾರ ಪೀಡಿತರ ಕುರಿತು ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಕೈಗೊಂಡ ಕ್ರಮಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಸೋನಿಯಾ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.
ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ದೂರದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ಶಾಂತಿ ಕಾಪಾಡುವಂತೆ ಮನವಿ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ಸಿಖ್ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ತಮ್ಮ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸಹಾಯಕರಿಗೆ ಸೂಚಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬ ವಿವರಗಳನ್ನೂ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ರಾಜಕೀಯ ವಾಕ್ಸಮರ
ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ಅವರ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಬಿಜೆಪಿ ನಾಯಕರು ಹಲವು ವಿಚಾರಗಳ ಕುರಿತು ಆಕ್ಷೇಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. 1984ರ ಸಿಖ್ ವಿರೋಧಿ ದಂಗೆ, ಆಪರೇಷನ್ ಬ್ಲೂಸ್ಟಾರ್, ಬಾಬರಿ ಮಸೀದಿ ಧ್ವಂಸ ಮತ್ತು ಬೋಫೋರ್ಸ್ ಹಗರಣದ ಕುರಿತು ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿನ ಉಲ್ಲೇಖಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬಿಜೆಪಿ ನಾಯಕರು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಬಿಜೆಪಿ ವಕ್ತಾರ ಸಿ.ಆರ್. ಕೇಶವನ್ ಅವರು ಪುಸ್ತಕದ ಹೆಸರೇ ‘Belonging’ ಬದಲಿಗೆ ‘Whitewashing’ ಆಗಿರಬೇಕಿತ್ತು ಎಂದು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಫೂಲ್ಕಾ ಅವರು ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ಅವರ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಓದಿ, ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
1984ರ ಸಿಖ್ ವಿರೋಧಿ ಹಿಂಸಾಚಾರವು ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ನೋವಿನ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ನಾಲ್ಕು ದಶಕಗಳ ನಂತರವೂ ಸೇನೆಯ ನಿಯೋಜನೆ, ಆಡಳಿತದ ವೈಫಲ್ಯ, ರಾಜಕೀಯ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ನ್ಯಾಯ ದೊರಕಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮತ್ತೆ ಚರ್ಚೆಗೆ ಬಂದಿವೆ.
ಸೂಚನೆ: ಫೂಲ್ಕಾ ಅವರು ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಸೇನೆಯನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 31ರಂದೇ ಕರೆಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಪುಸ್ತಕ ಖರೀದಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು ಅವರು ಪುಸ್ತಕದಿಂದ ಸ್ವತಃ ದೃಢಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಹೇಳಲಾಗದು.
