ನವದೆಹಲಿ-ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ (ECI) ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ‘ವಿಶೇಷ ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ’ (SIR) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಆಯೋಗದ ಆಂತರಿಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ವಿವಾದ ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಕಾವು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದು, ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಸುದೀರ್ಘ ಆಂದೋಲನದ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಸಿಗುತ್ತಿದೆ. ‘
ಕಾಕ್ರೋಚ್ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ’ (CJP) ನೀಡಿರುವ 48 ಗಂಟೆಗಳ ಗಡುವು ಮುಗಿಯಲು ಇನ್ನು ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳು ಬಾಕಿ ಇದ್ದು, ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತ (CEC) ಜ್ಞಾನೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರು ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡದಿದ್ದಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯ ಜಂತರ್ ಮಂತರ್ನಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಪ್ರತಿಭಟನೆ (“ಜಂತರ್ ಮಂತರ್ 2.0”) ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಚಳುವಳಿ ಆರಂಭಿಸುವುದಾಗಿ ಸಿಜೆಪಿ ಎಚ್ಚರಿಸಿದೆ.
ಮೂವರು ಸದಸ್ಯರ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದಲ್ಲಿ ಆಂತರಿಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ತಲೆದೂರಿವೆ. ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರಾದ ಸುಖ್ಬೀರ್ ಸಿಂಗ್ ಸಂಧು ಮತ್ತು ವಿವೇಕ್ ಜೋಶಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಾರದೆ ಕೈಗೊಂಡ ನಿರ್ಧಾರಗಳು, ಮತದಾರರ ಸೇರ್ಪಡೆ/ಅಳಿಸುವಿಕೆ, ನಮೂನೆ 6 (Form 6) ರಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಹಾಗೂ ಮತದಾರರ ದತ್ತಾಂಶದ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣದ ಕುರಿತು ಕಳೆದ 10 ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 14 ಬಾರಿ ಔಪಚಾರಿಕ ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರೆಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.
ಈ ವರದಿಗಳು ಹೊರಬಿದ್ದ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಚುನಾವಣಾ ಅಕ್ರಮಗಳ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಿ ಸಿಜೆಪಿ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಅಭಿಜೀತ್ ದೀಪ್ಕೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರ ವಿರುದ್ಧ ನೇರ ಸಮರ ಸಾರಿದ್ದಾರೆ.
ಸಿಜೆಪಿಯ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಬೇಡಿಕೆಗಳು:
ಜ್ಞಾನೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ರಾಜೀನಾಮೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಕೇಸ್: ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರು ತಕ್ಷಣ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಮೊಕದ್ದಮೆ ದಾಖಲಿಸಬೇಕು. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆಪಾದಿಸಿರುವ ಸಿಜೆಪಿ, ಅವರು ನೀಡಿದ 48 ಗಂಟೆಗಳ ಅಲ್ಟಿಮೇಟಮ್ ಮುಗಿಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಪ್ರತಿ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲೂ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದೆ.
SIR ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಮುಂಬರುವ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೆ ತಡೆ: ಪ್ರಸ್ತುತ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗಳ ವಿಶೇಷ ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯನ್ನು (SIR) ತಕ್ಷಣವೇ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳು ಹಾಗೂ ಮತದಾರರ ಡೇಟಾ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಬಗೆಹರಿಯುವವರೆಗೆ ಮುಂಬರುವ ಯಾವುದೇ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಬಾರದು.
2023ರ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರ ನೇಮಕಾತಿ ಕಾಯ್ದೆ ರದ್ದು: ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ, ಲೋಕಸಭೆಯ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಸಂಪುಟ ಸಚಿವರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಆಯ್ಕೆ ಸಮಿತಿಯ ಮೂಲಕ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡುವ 2023ರ ಹೊಸ ಕಾನೂನನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ಆಯೋಗದ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಧಕ್ಕೆಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು ಸಿಜೆಪಿಯ ವಾದ.
ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ:
ಈ ಎಲ್ಲಾ ಆಪಾದನೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯದ ವರದಿಗಳನ್ನು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದೆ. “ಆಯೋಗದ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಯುಕ್ತರು ಎತ್ತುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು, ನೀಡುವ ಲಿಖಿತ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಚರ್ಚೆಯ ಸಹಜ ಭಾಗವಾಗಿವೆ. ಎಸ್ಐಆರ್ (SIR) ಸೇರಿದಂತೆ ಆಯೋಗ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರವೂ ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ” ಎಂದು ಆಯೋಗವು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.
2020-21ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸುದೀರ್ಘ ರೈತ ಹೋರಾಟ ಮತ್ತು ದೆಹಲಿಯ ಜಂತರ್ ಮಂತರ್ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚಳುವಳಿಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲೇ ಈಗ “ಜಂತರ್ ಮಂತರ್ 2.0” ನಾಯಕರ ಸಜ್ಜಾಗುತ್ತಿರುವುದು ರಾಜಕೀಯ ವಲಯದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಕುತೂಹಲಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ನೀಡಿದ ಗಡುವು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ ಹಾಗೂ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಂದಿನ ನಡೆ ಮತ್ತು ಸಿಜೆಪಿಯ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ರೂಪರೇಷೆಗಳ ಮೇಲೆಯೇ ಎಲ್ಲರ ಕಣ್ಣು ನೆಟ್ಟಿದೆ.
2023ರ ಕಾಯ್ದೆ ಏನು ಹೇಳುತ್ತದೆ?
2023ರ Chief Election Commissioner and Other Election Commissioners (Appointment, Conditions of Service and Term of Office) Act ಅಡಿಯಲ್ಲಿ CEC ಮತ್ತು ಇತರ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ನೇಮಕ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುವ ಆಯ್ಕೆ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಿ, ಲೋಕಸಭೆಯ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನಿಯಿಂದ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಳ್ಳುವ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಇರುತ್ತಾರೆ.
ಇದೇ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕುರಿತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ನೇಮಕಾತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಸಮತೋಲನದ ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಈ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿರುವ ಅರ್ಜಿಗಳ ವಿಚಾರದಲ್ಲೂ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 23ರಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ನ ವಿಭಾಗೀಯ ಪೀಠದಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದ್ದು, ವಿಷಯವನ್ನು ಸಂವಿಧಾನ ಪೀಠಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸುವ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಯ ಮುಂದಿಡುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಜ್ಞಾನೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಹಿನ್ನೆಲೆಯೂ ಚರ್ಚೆಗೆ ಬಂದಿದೆ
ಜ್ಞಾನೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರು 2024ರ ಮಾರ್ಚ್ನಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡು, 2025ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಅಧಿಕೃತ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಅವರ ನೇಮಕಾತಿ 2023ರ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ರಚಿಸಲಾದ ಆಯ್ಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ನಡೆದಿದೆ.
ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲೇ ಬಿಹಾರದಿಂದ ಆರಂಭವಾದ SIR ನಂತರ ದೇಶದ ಹಲವು ಭಾಗಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿರುವುದರಿಂದ, ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಕುರಿತು CEC ಹುದ್ದೆಯೇ ರಾಜಕೀಯ ಚರ್ಚೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.
‘ಜಂತರ್ ಮಂತರ್ 2.0’ ಏಕೆ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ?
CJPಯ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ‘ಜಂತರ್ ಮಂತರ್ 2.0’ ಎಂಬ ಪದ ಬಳಕೆಯಾಗಿರುವುದು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಹಂತದ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಪಕ್ಷವು ಗಡುವು ಮುಗಿದ ಬಳಿಕ ದೇಶದ ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದು, ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಧರಣಿಯನ್ನೂ ಸೂಚಿಸಿದೆ. ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿಯೂ CJP ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಇದೇ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸುದ್ದಿಗೋಷ್ಠಿ ನಡೆಸಿರುವುದು ಅದರ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಆದರೆ ಗಡುವು ಮುಗಿದ ಬಳಿಕ ನಿಜವಾಗಿ ಎಂತಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಯಲಿದೆ, ಎಷ್ಟು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ವಿಸ್ತರಿಸಲಿದೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ರಾಜಕೀಯ ಅಥವಾ ನಾಗರಿಕ ಬೆಂಬಲ ದೊರೆಯಲಿದೆ ಎಂಬುದು ಇನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ.
ಮುಂದಿನ 24 ಗಂಟೆಗಳು ನಿರ್ಣಾಯಕ
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 24ರಂದು ಘೋಷಿಸಲಾದ 48 ಗಂಟೆಗಳ ಗಡುವಿನ ಅರ್ಧ ಅವಧಿ ಈಗ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 25ರ ವೇಳೆಗೆ ಇನ್ನೂ ಸುಮಾರು 24 ಗಂಟೆಗಳ ಅವಧಿ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದೆ ಎಂಬ CJPಯ ಗಡುವಿನ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮುಂದಿದೆ.
ಒಂದು ಕಡೆ CJP ರಾಜೀನಾಮೆ, SIR ಸ್ಥಗಿತ ಮತ್ತು 2023ರ ನೇಮಕಾತಿ ಕಾಯ್ದೆ ರದ್ದುಪಡಿಸುವ ಬೇಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿದಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ ತನ್ನ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ನಡೆದಿವೆ ಎಂಬ ನಿಲುವಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದೆ. ಇದೇ ವೇಳೆ SIR ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕರಡು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗಳಿಂದ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಹೆಸರುಗಳು ಹೊರಗುಳಿದಿರುವುದು ಮತ್ತು ಆ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಮರುಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗಮನದಲ್ಲಿದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ಮುಂದಿನ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಿಂತಲೂ CJP ಗಡುವು ಮುಗಿದ ನಂತರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಕ್ರಮ, SIR ಕುರಿತ ಮುಂದಿನ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಆಂತರಿಕ ನಿರ್ಧಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಕುರಿತು ಹೊರಬರುವ ದಾಖಲೆಗಳು ಈ ವಿವಾದದ ದಿಕ್ಕನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಾಗಲಿವೆ.
ಸದ್ಯಕ್ಕೆ, ‘ಜಂತರ್ ಮಂತರ್ 2.0’ ಎಂಬ CJPಯ ಘೋಷಣೆ ನಿಜವಾದ ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದ ಆಂದೋಲನವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆಯೇ ಅಥವಾ 48 ಗಂಟೆಗಳ ರಾಜಕೀಯ ಒತ್ತಡದ ಹಂತದಲ್ಲೇ ಸೀಮಿತವಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದು ಮುಂದಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ.
