ನವದೆಹಲಿ: ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಜನರಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ ಇಲಾಖೆ ಮಹತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆ ತರಲು ಚಿಂತನೆ ನಡೆಸಿದೆ. ದಶಕಗಳಿಂದ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಆರ್‌ಎಸಿ (RAC – Reservation Against Cancellation) ಟಿಕೆಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ರೈಲ್ವೆ ಇಲಾಖೆ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಜಾರಿಯಾದರೆ ರೈಲು ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಟಿಕೆಟ್ ಕಾಯ್ದಿರಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಲಿದೆ.
ಪ್ರಸ್ತುತ ಆರ್‌ಎಸಿ ಟಿಕೆಟ್ ಹೊಂದಿರುವ ಇಬ್ಬರು ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಒಂದೇ ಬರ್ತ್ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಬ್ಬರೂ ಪೂರ್ಣ ಟಿಕೆಟ್ ದರ ಪಾವತಿಸಿದರೂ ಮಲಗಲು ಅರ್ಧ ಬರ್ತ್ ಮಾತ್ರ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಅನುಕೂಲತೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ಣ ದರಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಸೌಲಭ್ಯ ಸಿಗುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಇದೀಗ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮರುಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ.
ಆರ್‌ಎಸಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಂದರೇನು?
ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ದೃಢೀಕೃತ ಬರ್ತ್ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಆರ್‌ಎಸಿ ಟಿಕೆಟ್ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಒಂದು ಸೈಡ್ ಲೋವರ್ ಬರ್ತ್ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ಕುಳಿತು ಪ್ರಯಾಣಿಸಬಹುದು. ರಾತ್ರಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅದೇ ಬರ್ತ್ ಅನ್ನು ಇಬ್ಬರೂ ಹಂಚಿಕೊಂಡು ಮಲಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇಬ್ಬರೂ ಪೂರ್ಣ ಟಿಕೆಟ್ ದರವನ್ನು ಪಾವತಿಸಿರುತ್ತಾರೆ.
ಒಂದು ವೇಳೆ ದೃಢೀಕೃತ ಟಿಕೆಟ್ ಪಡೆದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ತಮ್ಮ ಟಿಕೆಟ್ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದರೆ, ಖಾಲಿಯಾಗುವ ಬರ್ತ್ ಅನ್ನು ಆರ್‌ಎಸಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ನೀಡುವ ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಆರ್‌ಎಸಿ ಟಿಕೆಟ್ ದೃಢೀಕೃತ ಟಿಕೆಟ್ ಆಗಿ ಬದಲಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೂ ಇರುತ್ತದೆ.
ಆರ್‌ಎಸಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲು ಕಾರಣವೇನು?
ಆರ್‌ಎಸಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಂದ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ರೈಲ್ವೆ ಇಲಾಖೆಯ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿವೆ.
ಪೂರ್ಣ ಟಿಕೆಟ್ ದರ: ಅರ್ಧ ಬರ್ತ್ ಮಾತ್ರ ಸಿಕ್ಕರೂ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಪೂರ್ಣ ಟಿಕೆಟ್ ದರ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಅನಾನುಕೂಲ: ರಾತ್ರಿ ದೀರ್ಘ ಪ್ರಯಾಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಒಂದೇ ಬರ್ತ್ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿದೆ.
ಮಹಿಳಾ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಮಸ್ಯೆ: ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅಪರಿಚಿತ ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಒಂದೇ ಬರ್ತ್ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗುವುದರಿಂದ ಮುಜುಗರದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
ಪರ್ಯಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕೊರತೆ: ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಖಾಲಿ ಬರ್ತ್ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಟಿಕೆಟ್ ಪರೀಕ್ಷಕರಿಗೆ (TTE) ಪರ್ಯಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಂಸದೀಯ ಸಮಿತಿಯಿಂದಲೂ ಆಕ್ಷೇಪ
ಆರ್‌ಎಸಿ ಟಿಕೆಟ್ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಂದ ಪೂರ್ಣ ದರ ವಸೂಲಿ ಮಾಡುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ಸಮಿತಿ (PAC) ಕೂಡ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎತ್ತಿದೆ.
2026ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 4ರಂದು ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮಂಡನೆಯಾದ ಸಮಿತಿಯ 36ನೇ ವರದಿಯಲ್ಲಿ, ಪೂರ್ಣ ಬರ್ತ್ ಸಿಗದ ಆರ್‌ಎಸಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಭಾಗಶಃ ಟಿಕೆಟ್ ದರ ಮರುಪಾವತಿ ಮಾಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರೂಪಿಸುವಂತೆ ರೈಲ್ವೆ ಸಚಿವಾಲಯಕ್ಕೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ತರಬೇಕೆಂಬ ಚರ್ಚೆಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲ ಬಂದಿದೆ.
ವಂದೇ ಭಾರತ್ ಸ್ಲೀಪರ್‌ನಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ RAC ಇಲ್ಲ!
ಮುಂಬರುವ ವಂದೇ ಭಾರತ್ ಸ್ಲೀಪರ್ ರೈಲುಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಎಸಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿಲ್ಲ. ಈ ರೈಲುಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಬರ್ತ್ ಗಳನ್ನು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಬ್ಬರು ಒಂದೇ ಬರ್ತ್ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಚಾರ
ಆರ್‌ಎಸಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ ಇಲಾಖೆ ಇನ್ನೂ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಂಡಿಲ್ಲ. ಈ ಕುರಿತು ಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ ಅಷ್ಟೇ. ಅಧಿಕೃತ ಆದೇಶ ಅಥವಾ ಹೊಸ ನಿಯಮಾವಳಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿಲ್ಲ.
ಹೀಗಾಗಿ ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಆತಂಕಪಡುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಈಗಿರುವ ಆರ್‌ಎಸಿ ನಿಯಮಗಳು ಮುಂದುವರಿಯಲಿವೆ. ರೈಲು ಟಿಕೆಟ್ ಕಾಯ್ದಿರಿಸುವಾಗ ಪಿಎನ್‌ಆರ್ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ.
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಆರ್‌ಎಸಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರದ್ದಾದರೆ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬರ್ತ್ ಸೌಲಭ್ಯ ಸಿಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಬಹುದು. ಆದರೆ ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಕಾಯ್ದಿರಿಸುವಿಕೆ ಲಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ವೇಟಿಂಗ್ ಲಿಸ್ಟ್ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ರೈಲ್ವೆ ಇಲಾಖೆಯ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಕಾಯಬೇಕಿದೆ.
Disclaimer: ಈ ವರದಿಯು ಲಭ್ಯವಿರುವ ಮಾಧ್ಯಮ ವರದಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆರ್‌ಎಸಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವ ಕುರಿತು ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ ಇಲಾಖೆ ಯಾವುದೇ ಅಂತಿಮ ಅಧಿಕೃತ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಹೊಸ ನಿಯಮವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಾರದು.
