ನವದೆಹಲಿ: ಸೈಬರ್ ವಂಚನೆ, ಆನ್ಲೈನ್ ಹಣಕಾಸು ವಂಚನೆ ಹಾಗೂ ಡಿಜಿಟಲ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿರುವ ಆರು ಗಂಟೆಗಳ ವರದಿ ನಿಯಮ ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.
ಈ ನಿಯಮದ ಮೂಲಕ ಸೈಬರ್ ದಾಳಿಗಳು ಮತ್ತು ವಂಚನೆ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿ, ಸಂಬಂಧಿತ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿದೆ. ಇದರಿಂದ ವಂಚನೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ನಷ್ಟವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಗ್ರಾಹಕರ ಹಣಕಾಸಿನ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಲಾಗಿದೆ.
ಆರ್ಬಿಐ ನ ಹೊಸ ನಿಯಮ ಯಾರಿಗೆ ಅನ್ವಯ?
ಆರ್ಬಿಐ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಸೈಬರ್ ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು ಬ್ಯಾಂಕೇತರ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಿರ್ವಾಹಕರಿಗೆ (Non-Bank Payment System Operators) ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ:
– ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪೇಮೆಂಟ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (NPCI)
– ಕಾರ್ಡ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
– ಪಾವತಿ ಅಗ್ರಿಗೇಟರ್ಗಳು
– ಪ್ರಿಪೇಯ್ಡ್ ಪೇಮೆಂಟ್ ಇನ್ಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟ್ (PPI) ವಿತರಕರು
– ವೈಟ್ ಲೇಬಲ್ ಎಟಿಎಂ ನಿರ್ವಾಹಕರು
ಆರು ಗಂಟೆಯೊಳಗೆ ವರದಿ ಕಡ್ಡಾಯ
ಹೊಸ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸೈಬರ್ ದಾಳಿ, ಪ್ರಮುಖ ತಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸ್ಥಗಿತ, ಆಂತರಿಕ ವಂಚನೆ ಹಾಗೂ ಹಣ ಪಾವತಿ ಇತ್ಯರ್ಥದಲ್ಲಿನ ವಿಳಂಬದಂತಹ ಅಸಹಜ ಘಟನೆಗಳು ಪತ್ತೆಯಾದ ಆರು ಗಂಟೆಗಳೊಳಗೆ ಆರ್ಬಿಐಗೆ ನಿಗದಿತ ನಮೂನೆಯಲ್ಲಿ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು.
ಸೈಬರ್ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಇದೇ ಆರು ಗಂಟೆಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ತುರ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾ ತಂಡಕ್ಕೆ (CERT-In) ಕೂಡ ತಿಳಿಸಬೇಕು.
ಇದರಿಂದ ವಂಚನೆ ನಡೆದ ಬಳಿಕ ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಮುಚ್ಚಿಡುವುದು ಅಥವಾ ವರದಿ ವಿಳಂಬವಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿದೆ.
ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಭದ್ರತೆ
ಆರ್ಬಿಐ ಹೊಸ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಸುರಕ್ಷತಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದೆ.
24 ಗಂಟೆಗಳ ನಿಗಾ: ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರಬೇಕು.
12 ಗಂಟೆಗಳ ನಿರ್ಬಂಧ: ಗ್ರಾಹಕರು ನೋಂದಾಯಿತ ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆ ಅಥವಾ ಇ-ಮೇಲ್ ಬದಲಾಯಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಆನ್ಲೈನ್ ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗೆ ಕನಿಷ್ಠ 12 ಗಂಟೆಗಳ ಕೂಲಿಂಗ್ ಅವಧಿ ಇರಬೇಕು.
ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಸುರಕ್ಷತೆ: ಪ್ರಮುಖ ತೃತೀಯ ಪಕ್ಷದ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಗಳ ಮೂಲ ಕೋಡ್ (Source Code) ಪಾವತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಬಳಿ ಇರಬೇಕು. ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೆ ಎಸ್ಕ್ರೋ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಲ್ಪಿಸಬೇಕು.
ವಾರ್ಷಿಕ ಭದ್ರತಾ ಪರಿಶೀಲನೆ: ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಗಳ ದುರ್ಬಲತೆ, ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸೈಬರ್ ಅಪಾಯಗಳ ಕುರಿತು ಕನಿಷ್ಠ ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಬೇಕು.
ತುರ್ತು ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ: ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಡೇಟಾ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಬೇರೆ ಭೂಕಂಪ ವಲಯದಲ್ಲಿ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಕೇಂದ್ರ ಇರಬೇಕು. ಕನಿಷ್ಠ ಆರು ತಿಂಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಮರುಸ್ಥಾಪನಾ ಅಣಕು ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಬೇಕು.
ವಾರ್ಷಿಕ ಆಡಿಟ್: ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದ ಅಂತ್ಯದ ಎರಡು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಿಸ್ಟಂ ಆಡಿಟ್ ವರದಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು.
ಸಣ್ಣ ಪಾವತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ 2028ರವರೆಗೆ ಕಾಲಾವಕಾಶ
ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳು ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ಬ್ಯಾಂಕೇತರ ಪಾವತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಈಗಾಗಲೇ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿವೆ. ಆದರೆ ಸಣ್ಣ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಹೊಸ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು 2028ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 1ರವರೆಗೆ ಕಾಲಾವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ಡಿಜಿಟಲ್ ವಹಿವಾಟಿನ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆ
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಯುಪಿಐ, ಕಾರ್ಡ್ ಪಾವತಿ, ಮೊಬೈಲ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ವಹಿವಾಟುಗಳು ವೇಗವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿವೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಸೈಬರ್ ದಾಳಿ, ಡೇಟಾ ಸೋರಿಕೆ ಮತ್ತು ಆನ್ಲೈನ್ ಹಣಕಾಸು ವಂಚನೆಗಳ ಅಪಾಯವೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ.
ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಆರ್ಬಿಐನ ಆರು ಗಂಟೆಗಳ ವರದಿ ನಿಯಮವು ವಂಚನೆಗಳನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು, ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಗ್ರಾಹಕರ ವಿಶ್ವಾಸ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ನೆರವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ತಜ್ಞರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ಸೈಬರ್ ವಂಚನೆ ನಡೆದಾಗ ತಕ್ಷಣ ಎಚ್ಚೆತ್ತುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಪಾವತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿರುವ ಆರ್ಬಿಐ, ಭಾರತದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸುರಕ್ಷಿತಗೊಳಿಸುವತ್ತ ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಟ್ಟಿದೆ.
ಸೂಚನೆ: ಈ ವರದಿಯು ಆರ್ಬಿಐನ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಸೈಬರ್ ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು ಹಾಗೂ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಮಾಧ್ಯಮ ವರದಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಮಾಹಿತಿ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರ. ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಹಣಕಾಸು ಸಲಹೆಯಲ್ಲ. ನಿಯಮಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ ಆರ್ಬಿಐನ ಅಧಿಕೃತ ಅಧಿಸೂಚನೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ.