ಬೆಳೆಗಾಗಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ರೂಪಾಯಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದರೂ ಕೈಗೆ ಬರುತ್ತಿರುವುದು ಅಲ್ಪ ಆದಾಯ; ಹಳೆಯ ಸಾಲ ತೀರಿಸುವ ಚಿಂತೆ, ಕುಟುಂಬದ ನಿರ್ವಹಣೆ ಹಾಗೂ ಮುಂದಿನ ಬಿತ್ತನೆಗೆ ಹಣ ಹೊಂದಿಸುವ ಆತಂಕ. ದೇಶದ ಶೇ.52.5ರಷ್ಟು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬರ ಅಥವಾ ಬರದಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಎದುರಾಗಿದ್ದು, ರೈತರ ಬದುಕು ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದೆ. ಪರಿಹಾರದ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿರುವ ಅನ್ನದಾತರಿಗೆ ಈಗ ಹಣದ ಜೊತೆಗೆ ನೀರಿನ ಕೊರತೆಯೂ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿದೆ.
ಹೌದು. ಮುಂಗಾರು ಮಳೆಯ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ಬೆಳೆ ನಷ್ಟದಿಂದ ದೇಶದ ಹಲವು ಭಾಗಗಳ ರೈತರು ತೀವ್ರ ಸಂಕಷ್ಟ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಗಾಂಧಿನಗರದ ಭಾರತೀಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯ (ಐಐಟಿ) ಇಂಡಿಯಾ ಡ್ರಾಟ್ ಮಾನಿಟರ್ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, 2026ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 16ರ ವೇಳೆಗೆ ದೇಶದ ಶೇ.52.5ರಷ್ಟು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬರ ಅಥವಾ ಬರದಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇತ್ತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಹೊಡೆತ ಬಿದ್ದಿದೆ. ಬೆಳೆ ನಷ್ಟದಿಂದ ಆದಾಯ ಕುಸಿದಿರುವ ರೈತರಿಗೆ ಇದೀಗ ಮುಂದಿನ ಹಂಗಾಮಿನ ಬಿತ್ತನೆಗೆ ಹಣ ಹೊಂದಿಸುವುದೇ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ.
ಲಕ್ಷಾಂತರ ರೂಪಾಯಿ ಹೂಡಿಕೆ; ಕೈಗೆ ಸಿಗದ ಆದಾಯ!
ಬರದ ಪರಿಣಾಮ ರೈತರ ಬದುಕಿನ ಮೇಲೆ ಎಷ್ಟು ಗಂಭೀರವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಯವತ್ಮಾಳ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ರೈತ ಚಿತಾಮನ್ ವಿಠ್ಠಲ್ ಭೋಯರ್ ಅವರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೇ ಸಾಕ್ಷಿ. ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಅವರು ಕೃಷಿಗಾಗಿ ಸುಮಾರು 2.75 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಈ ಬಾರಿ ಬೆಳೆಯಿಂದ ಕೇವಲ 90 ಸಾವಿರ ರೂಪಾಯಿ ಆದಾಯ ಸಿಗಬಹುದು ಎಂಬ ಅಂದಾಜಿದೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವರ ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 25 ಕ್ವಿಂಟಾಲ್ ಸೋಯಾಬೀನ್ ಇಳುವರಿ ಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈ ಬಾರಿ ಅದು ಕೇವಲ 5 ಕ್ವಿಂಟಾಲ್‌ಗೆ ಕುಸಿಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಹತ್ತಿ ಬೆಳೆಯೂ ಕೈಕೊಟ್ಟಿದೆ.
ಮೇವಿನ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ 70 ಸಾವಿರ ರೂಪಾಯಿಗೆ ಖರೀದಿಸಿದ್ದ ಎತ್ತುಗಳನ್ನು ಸುಮಾರು 40 ಸಾವಿರ ರೂಪಾಯಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೂ ಎದುರಾಗಿದೆ. ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ನಷ್ಟವಾದಾಗ ರೈತರು ತಮ್ಮ ಆಸ್ತಿಯನ್ನೇ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸಬೇಕಾದ ಸಂಕಷ್ಟವನ್ನು ಈ ಘಟನೆ ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.
ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಬೀಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಹತ್ತಿ ಬೆಳೆಗಾರರು 10 ಎಕರೆ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಮಾಡಲು ಸುಮಾರು 2.5 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಈ ಬಾರಿ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಇಳುವರಿ ಸಿಗುವ ಭರವಸೆ ಇಲ್ಲವಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬದ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಸಾಲದ ಮರುಪಾವತಿ ರೈತರನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಚಿಂತೆಗೆ ದೂಡಿದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲೂ ಬೆಳೆ ನಷ್ಟದ ಹೊಡೆತ
ಬರದ ಪರಿಣಾಮ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮೇಲೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಆರಂಭಿಕ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ, ರಾಜ್ಯದ 101 ತಾಲೂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆ ನಷ್ಟ ಸುಮಾರು 18,000 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಇನ್ನು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಜೂನ್‌ನಿಂದ ಆಗಸ್ಟ್‌ವರೆಗೆ ವಾಡಿಕೆಗಿಂತ ಶೇ.53.4ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಳೆಯಾಗಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ 21 ಜಿಲ್ಲೆಗಳ 388 ಮಂಡಲಗಳನ್ನು ಬರಪೀಡಿತ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 283 ಮಂಡಲಗಳು ತೀವ್ರ ಬರದಿಂದ ಬಾಧಿತವಾಗಿವೆ.
ಬೆಳೆ ನಷ್ಟವು ರೈತರ ಆದಾಯಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಜೀವನಕ್ಕೂ ಹೊಡೆತ ನೀಡಿದೆ. ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಕೂಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳು ಕುಸಿಯುತ್ತಿವೆ. ಕೆಲವು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಬೇರೆಡೆಗೆ ತೆರಳುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೂ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ.
ಸರ್ಕಾರದ ನೆರವಿನ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಅನ್ನದಾತರು
ಬರದಿಂದ ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ರೈತರಿಗೆ ನೆರವಾಗಲು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ರಾಜ್ಯದ 358 ತಾಲೂಕುಗಳ ಪೈಕಿ 305 ತಾಲೂಕುಗಳನ್ನು ಬರಪೀಡಿತ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿ, ರೈತರಿಗೆ 5,000 ರೂಪಾಯಿ ನೆರವು ನೀಡುವುದಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19ರ ವೇಳೆಗೆ ನೆರವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಗತ್ಯ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು ಬಾಕಿ ಇದ್ದವು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.
ನಮೋ ಶೇತ್ಕರಿ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಅರ್ಹ ರೈತರಿಗೆ ಪಾವತಿಸಬೇಕಿದ್ದ ತಲಾ 4,000 ರೂಪಾಯಿಗಳ ಎರಡು ಕಂತುಗಳೂ ಬಾಕಿ ಇದ್ದವು. ಇದರಿಂದ ನೆರವಿನ ಘೋಷಣೆ ಮತ್ತು ರೈತರ ಕೈಗೆ ಹಣ ತಲುಪುವ ನಡುವಿನ ವಿಳಂಬದ ಸಮಸ್ಯೆ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ಬಾಧಿತ ರೈತರಿಗೆ 2,500 ರೂಪಾಯಿ ಇನ್‌ಪುಟ್ ಸಬ್ಸಿಡಿ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದ್ದು, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದಲೂ ನೆರವು ಕೋರಿದೆ. ಆದರೆ ಕೃಷಿ ವೆಚ್ಚ, ಸಾಲದ ಹೊರೆ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಖರ್ಚುಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ರೈತರಿಗೆ ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ ನೆರವು ಸಿಗುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಮುಂದಿನ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯಲು ಹಣ ಎಲ್ಲಿಂದ ತರಬೇಕು?
ಖರೀಫ್ ಹಂಗಾಮಿನಲ್ಲಿ ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಿರುವ ರೈತರ ಮುಂದೆ ಈಗ ರಬಿ ಹಂಗಾಮಿನ ಬಿತ್ತನೆಯ ಸವಾಲು ಎದುರಾಗಿದೆ. ಬೀಜ, ರಸಗೊಬ್ಬರ, ಕೂಲಿ ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿಗೆ ಹಣ ಬೇಕು. ಆದರೆ ಹಿಂದಿನ ಬೆಳೆಗೆ ಮಾಡಿದ ಹೂಡಿಕೆಯೇ ಮರಳಿ ಬಂದಿಲ್ಲ. ಹಳೆಯ ಸಾಲವನ್ನು ತೀರಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಹೊಸ ಬೆಳೆಗಾಗಿ ಹಣ ಹೊಂದಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗಿದೆ.
ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹೀಗೆಯೇ ಮುಂದುವರಿದರೆ ರೈತರು ಮತ್ತೆ ಸಾಲ ಪಡೆಯಬೇಕಾಗಬಹುದು. ಹಣದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಬಿತ್ತನೆ ವಿಳಂಬವಾಗುವ ಅಥವಾ ಕೃಷಿ ಮಾಡುವ ಜಮೀನಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೂ ಇದೆ.
ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯೋಗ ಖಾತರಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಕೆಲಸ ಒದಗಿಸುವುದು, ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಕೂಲಿ ಪಾವತಿಸುವುದು ಕೂಡ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಕೃಷಿಯಿಂದ ಆದಾಯವಿಲ್ಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಗ್ರಾಮೀಣ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಆಧಾರವಾಗಬಲ್ಲವು.
ಜಲಾಶಯಗಳಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟವೂ ಆತಂಕಕಾರಿ
ಮುಂದಿನ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯಲು ಹಣದಷ್ಟೇ ನೀರೂ ಅಗತ್ಯ. ಆದರೆ ಜಲಾಶಯಗಳಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಸಂಗ್ರಹ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುವುದು ರೈತರ ಆತಂಕವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ.
ಕೇಂದ್ರ ಜಲ ಆಯೋಗದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, 2026ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 8ರಂದು ದೇಶದ 178 ಪ್ರಮುಖ ಜಲಾಶಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಒಟ್ಟು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಶೇ.70.89ರಷ್ಟು ನೀರಿತ್ತು. ಕಳೆದ 10 ವರ್ಷಗಳ ಸರಾಸರಿ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇ.81.41ರಷ್ಟಿತ್ತು.
ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಚಿಂತಾಜನಕವಾಗಿದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 22ರ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ 50 ಪ್ರಮುಖ ಜಲಾಶಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಶೇ.42.34ರಷ್ಟು ನೀರು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿತ್ತು. ಕಳೆದ ವರ್ಷ ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇ.89.35ರಷ್ಟಿತ್ತು ಎಂದು ವರದಿ ತಿಳಿಸಿದೆ.
ನೀರಿನ ಸಂಗ್ರಹ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ನೀರಾವರಿಗೆ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಮುಂದಿನ ಬೆಳೆಗಾಗಿ ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ರೈತರಿಗೆ ಹಣದ ಜೊತೆಗೆ ನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆಯೂ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ.
ಅನ್ನದಾತರ ಕೈ ಹಿಡಿಯಬೇಕಿದೆ ಸರ್ಕಾರ
ಬರದಿಂದ ಉಂಟಾಗಿರುವ ಸಂಕಷ್ಟವು ಕೇವಲ ಬೆಳೆ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ರೈತರ ಹೂಡಿಕೆ, ಸಾಲ ಮರುಪಾವತಿ, ಕುಟುಂಬದ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಹಂಗಾಮಿನ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನೇ ಇದು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ.
ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಪರಿಹಾರ ದೊರೆಯುವುದು, ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ನೀರನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಈಗ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಮುಂದಿನ ಬಿತ್ತನೆಗೆ ಮುನ್ನ ರೈತರಿಗೆ ನೆರವು ಸಿಗದಿದ್ದರೆ, ಇಂದಿನ ಬರದ ಸಂಕಷ್ಟ ಮುಂದಿನ ಕೃಷಿ ಹಂಗಾಮಿನ ಮೇಲೂ ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಆತಂಕವಿದೆ.
