‘ಹಿಂದೂ ಹೃದಯ ಸಾಮ್ರಾಟ್’ ಬಾಳಾ ಠಾಕ್ರೆ ಕಟ್ಟಿದ ಶಿವಸೇನೆ ಇಂದು ಇಬ್ಭಾಗ; ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಉದ್ಧವ್ ಠಾಕ್ರೆ!

ನವದೆಹಲಿ- ಹಿಂದುತ್ವವನ್ನೇ ಅಜೆಂಡ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಆಖಾಂಡ ಭಾರತವನ್ನೇ ಹಿಂದೂರಾಷ್ಟ್ರ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯೊಂದಿಗೆ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಶಿವಸೇನೆ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬಾಳಾ ಠಾಕ್ರೆ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಇಂದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲೇ ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಬೇಕಾದ ಸಂದರ್ಭ ಬಂದೊದಿಗಿದೆ.

ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಾಳ ಠಾಕ್ರೆಯ ಮಾನಸ ಪುತ್ರ ಎಂದೇ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಹಾಲಿ ಉಪಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಏಕನಾಥ ಸಿಂಧೆ ಇಂದು ಠಾಕ್ರೆ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡಲು ಮುಂದಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಪಾಲಿನ ನೆಚ್ಚಿನ ಹಿಂದೂ ಹುಲಿ ಎಂದೇ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಬಾಳಾ ಠಾಕ್ರೆ ಅವರ ಬಲಗೈ ಬಂಟನಾಗಿದ್ದ ಏಕನಾಥ್ ಸಿಂಧೆ ಇಂದು ಅದೇ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಹಣೆಯಲು ಮುಂದಾಗಿರುವುದು ಉದ್ಧವ್ ಠಾಕ್ರೆಗೆ ಮಾಡು ಇಲ್ಲವೇ ಮಡಿ ಎಂಬಂತ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ.

ತಮ್ಮ ಪಕ್ಷದಿಂದಲೇ ಗೆದ್ದು ಅಧಿಕಾರ ಅನುಭವಿಸಿದ್ದ 7 ಮಂದಿ ಸಂಸದರು ಹಾಗೂ 16 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಶಾಸಕರು ಕೈಕೊಟ್ಟು ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಬಲ ಎದುರಾಳಿ ಏಕನಾಥ್ ಸಿಂಧೆ ಬಣವನ್ನು ಸೇರಲು ಮುಂದಾಗಿರುವುದು ಉದ್ಧವ್ ಠಾಕ್ರೆ ಕುಟುಂಬದ ಜನಬಲವನ್ನೇ ಕುಗ್ಗಿಸಿದೆ.

ಟಿಎಂಸಿ ಮಾದರಿಯ ಆಂತರಿಕ ಸಂಘರ್ಷ?

ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಶಿವಸೇನೆಯು ಉದ್ಧವ್ ಠಾಕ್ರೆ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸವಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ, ಹಲವು ರಾಜಕೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಇದನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (ಟಿಎಂಸಿ) ಎದುರಿಸಿದ ಅಥವಾ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಆಂತರಿಕ ಸಂಘರ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ವಿಭಜನೆಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಟಿಎಂಸಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಹಳೆಯ ನಾಯಕರು ಮತ್ತು ಹೊಸ ನಾಯಕರ ನಡುವೆ ಅಥವಾ ಪಕ್ಷದ ಆಂತರಿಕ ಅಧಿಕಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಘರ್ಷ ಉಂಟಾಗಿತ್ತೋ, ಶಿವಸೇನೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಅದೇ ಮಾದರಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.

ಶಿವಸೇನೆಯು ತನ್ನ ಮೂಲ ಸಿದ್ಧಾಂತದಿಂದ (ಹಿಂದುತ್ವ) ದೂರ ಸರಿದಿದೆ ಎಂಬ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ ವಿಭಜನೆ ಉಂಟಾಯಿತು. ಟಿಎಂಸಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಪಕ್ಷದ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಹಲವು ನಾಯಕರು ಬೇರೆ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡ ಉದಾಹರಣೆಗಳಿವೆ.

ಎರಡೂ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ನಾಯಕರು ಬಂಡಾಯವೆದ್ದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದು ರಾಜಕೀಯ ಸಮೀಕರಣಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸಿದೆ.

ದುರ್ಬಲಗೊಂಡ ಶಿವಸೇನೆ ಸಂಘಟನೆ

ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಶಿಸ್ತುಬದ್ಧವಾಗಿದ್ದ ಶಿವಸೇನೆಯ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಬಲವು ವಿಭಜನೆಯ ನಂತರ ದುರ್ಬಲಗೊಂಡಿದೆ.

ಟಿಎಂಸಿ ತನ್ನ ಭದ್ರಕೋಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಡಿತ ಸಾಧಿಸಲು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹೋರಾಡಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇರುವಂತೆಯೇ, ಉದ್ಧವ್ ಠಾಕ್ರೆ ಅವರ ಬಣವು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮತಬ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲು ಹರಸಾಹಸ ಪಡುತ್ತಿದೆ.

ಶಿವಸೇನೆ ಮರಾಠಿ ಅಸ್ಮಿತೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರೆ, ಟಿಎಂಸಿ ಬಂಗಾಳಿ ಅಸ್ಮಿತೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳು ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಹಿಡಿತ ಸಾಧಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿವೆ. ಆದರೆ, ಇಂತಹ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪಕ್ಷಗಳು ಒಡೆದಾಗ, ಅದು ನೇರವಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ (ಬಿಜೆಪಿ) ಹೆಚ್ಚಿನ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ರಾಜಕೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.

ಟಿಎಂಸಿಯಂತಹ ಪಕ್ಷಗಳು ಆಂತರಿಕ ಒಡಕಿನ ನಂತರವೂ ತಮ್ಮ ನೆಲೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಶಿವಸೇನೆಯು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಮಾಡಲು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಮತ್ತು ತಳಮಟ್ಟದ ಸಂಘಟನೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯಲ್ಲಿದೆ.

ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವೇ ವಿಭಜನೆಗೆ ಕಾರಣ?

ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮತ್ತು ಎನ್‍ಸಿಪಿಯಂತಹ ಜಾತ್ಯತೀತ ಅಥವಾ ಎದುರಾಳಿ ಪಕ್ಷಗಳ ಜೊತೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು ಎನ್ನುವುದು ಬಾಳಾಸಾಹೇಬ್ ಠಾಕ್ರೆಯವರ ನಿಲುವಾಗಿತ್ತು.

ಉದ್ಧವ್ ಠಾಕ್ರೆಯವರು ಮಹಾ ವಿಕಾಸ್ ಅಘಾಡಿ ಮೂಲಕ ಅಧಿಕಾರ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸಿದಾಗ, ಶಿಂಧೆ ಬಣವು ಇದು ಬಾಳಾಸಾಹೇಬರ ಹಿಂದುತ್ವದ ತತ್ವಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿತು.

ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಇಂದು ಶಿವಸೇನೆ ಎರಡು ಬಣಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡನೆಯಾಗಿದೆ.

ಒಂದು ಕಡೆ ಉದ್ಧವ್ ಠಾಕ್ರೆ ನೇತೃತ್ವದ ‘ಶಿವಸೇನೆ (ಯುಬಿಟಿ)’, ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಏಕನಾಥ್ ಶಿಂಧೆ ನೇತೃತ್ವದ ‘ಶಿವಸೇನೆ’.

ಪಕ್ಷದ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಚಿಹ್ನೆಯ ಮೇಲಿನ ಹಕ್ಕಿನ ವಿವಾದ ಈಗಲೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿದೆ.

ಈ ರಾಜಕೀಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಮತದಾರರಲ್ಲಿ ಗೊಂದಲ ಮೂಡಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಶಿವಸೇನೆಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೋಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿಸಿವೆ.

ಉದ್ಧವ್ ಠಾಕ್ರೆ ಬಣವು ತಾವು ಬಾಳಾಸಾಹೇಬ್ ಠಾಕ್ರೆ ಅವರ ನಿಜವಾದ ‘ಹಿಂದುತ್ವ’ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಿದೆ, ಆದರೆ ಶಿಂಧೆ ಬಣವು ತಾವು ಬಿಜೆಪಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಅಧಿಕಾರ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವುದು ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಮುಂದುವರಿಕೆ ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಉದ್ಧವ್ ಠಾಕ್ರೆ ಅವರು ಈ ಕಠಿಣ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಪುನರ್ ಸಂಘಟಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ವಿಭಜನೆಯ ನಂತರದ ರಾಜಕೀಯ ಸಮೀಕರಣಗಳು ಪಕ್ಷದ ಭವಿಷ್ಯದ ಮೇಲೆ ಭಾರಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿವೆ.

ಉದ್ಧವ್ ಠಾಕ್ರೆ ಅವರ ಬಣವು ಸದ್ಯ ಮಹಾ ವಿಕಾಸ್ ಅಘಾಡಿ (ಎಂವಿಎ) ಮೈತ್ರಿಕೂಟದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ (ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮತ್ತು ಎನ್.ಸಿ.ಪಿ ಶರದ್ ಪವಾರ್ ಬಣದೊಂದಿಗೆ). ಇದು ಬಿಜೆಪಿಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದಿಂದ ದೂರವಾಗಿ, ತಮ್ಮ ಹಳೆಯ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೈಜೋಡಿಸಿರುವ ಅನಿವಾರ್ಯ ರಾಜಕೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿದೆ.

ಶಿವಸೇನೆಯ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ

ಶಿವಸೇನೆಯು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಅಪ್ರತಿಮ ಪ್ರಭಾವ ಹೊಂದಿರುವ ಪಕ್ಷ. ಬಾಳಾಸಾಹೇಬ್ ಠಾಕ್ರೆಯವರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಈ ಪಕ್ಷವು ಕಳೆದ ಐದು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಏಳುಬೀಳುಗಳನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕರು ಪಕ್ಷವನ್ನು ತೊರೆದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಶಿವಸೇನೆಯ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಸವಾಲು ಎದುರಾಗಿದೆ.

1966ರಲ್ಲಿ ಬಾಳಾಸಾಹೇಬ್ ಠಾಕ್ರೆಯವರು ‘ಮರಾಠಿ ಅಸ್ಮಿತೆ’ಯನ್ನು ಬಂಡವಾಳವನ್ನಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಶಿವಸೇನೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿದರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಪರ ಧ್ವನಿಯಾಗಿದ್ದ ಶಿವಸೇನೆ, ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ‘ಹಿಂದುತ್ವ’ವನ್ನು ತನ್ನ ಮುಖ್ಯ ಅಜೆಂಡಾವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು.

ಮುಂಬೈ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ತನ್ನದೇ ಆದ ಛಾಪು ಮೂಡಿಸಿತು.

ಸ್ಥಾಪನೆ (1966)

ಬಾಳಾಸಾಹೇಬ್ ಠಾಕ್ರೆ ಅವರು ಜೂನ್ 19, 1966 ರಂದು ಶಿವಸೇನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಇದು ಯಾವುದೇ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ‘ಮರಾಠಿ ಮಾಣೂಸ್’ (ಮರಾಠಿ ಜನ) ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ಹೋರಾಡುವ ಸಂಘಟನೆಯಾಗಿತ್ತು.

ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳು ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಅವರು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಎತ್ತಿದರು.

ಮುಂಬೈನ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಮರಾಠಿಗರಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ಸಿಗಬೇಕು ಎಂದು ಶಿವಸೇನೆ ಆಂದೋಲನ ಮಾಡಿತು.

1960ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 70ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಶಿವಸೇನೆ ಮುಂಬೈ ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು. ಇದು ಪಕ್ಷದ ಮೊದಲ ದೊಡ್ಡ ರಾಜಕೀಯ ಜಯವಾಗಿತ್ತು.

1980ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಶಿವಸೇನೆ ತನ್ನ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಬದಲಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಕೇವಲ ‘ಮರಾಠಿ ಅಸ್ಮಿತೆ’ಯ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಅವಲಂಬಿತವಾಗದೆ, ‘ಹಿಂದುತ್ವ’ವನ್ನು ತನ್ನ ಪ್ರಮುಖ ಅಜೆಂಡಾವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು.

ಇದು ಶಿವಸೇನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಮಟ್ಟದಿಂದ ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿ ಜೊತೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಬಲಪಂಥೀಯ ರಾಜಕೀಯದ ಪ್ರಬಲ ಶಕ್ತಿಯಾಯಿತು.

ಬಾಳಾಸಾಹೇಬರ ರಾಜಕೀಯ ಶೈಲಿ

ಬಾಳಾಸಾಹೇಬ್ ಠಾಕ್ರೆ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಮತ್ತು ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ನಾಯಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು.

‘ಹಿಂದುತ್ವದ ಹುಲಿ’ ಎಂದೇ ಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದ ಅವರ ಜೀವನ ಪಯಣವು ಬಹಳ ರೋಚಕವಾಗಿದೆ.

ಬಾಳಾಸಾಹೇಬ್ ಕೇಶವ್ ಠಾಕ್ರೆ ಅವರು ಜನವರಿ 23, 1926 ರಂದು ಪುಣೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.

ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ‘ಫ್ರೀ ಪ್ರೆಸ್ ಜರ್ನಲ್’ ಎಂಬ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಟೂನಿಸ್ಟ್ (ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರ) ಆಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.

ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳ ಪತ್ರಿಕೆ ‘ಮಾರ್ಮಿಕ’ ವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇದರ ಮೂಲಕ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಮರಾಠಿ ಭಾಷಿಕರ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ಧ್ವನಿಯೆತ್ತಿದರು.

ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ಮರಾಠಿ ಯುವಕರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳು ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಹೊರಗಿನವರು ಇಲ್ಲಿನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಆಕ್ರೋಶದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಪಕ್ಷವನ್ನು ಕಟ್ಟಿದರು.

‘ಮರಾಠಿ ಅಸ್ಮಿತೆ’ ಅವರ ರಾಜಕಾರಣದ ಮೂಲ ಮಂತ್ರವಾಗಿತ್ತು.

ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮತ್ತು ಮರಾಠಿ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದ್ದ ಠಾಕ್ರೆ, 1980ರ ದಶಕದ ನಂತರ ‘ಹಿಂದುತ್ವ’ವನ್ನು ತಮ್ಮ ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಮುಖ ಅಜೆಂಡಾವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.

ಬಿಜೆಪಿ ಜೊತೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಹಿಂದುತ್ವದ ರಾಜಕಾರಣವನ್ನು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಚರ್ಚೆಗೆ ತಂದರು.

ಈ ನಿಲುವಿನಿಂದಲೇ ಅವರು ‘ಹಿಂದೂ ಹೃದಯ ಸಾಮ್ರಾಟ್’ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಂಡರು.

ಸಾಲು ಸಾಲು ನಾಯಕರ ನಿರ್ಗಮನ

ರಾಜ್ ಠಾಕ್ರೆ (2005)

ಬಾಳಾಸಾಹೇಬ್ ಠಾಕ್ರೆಯವರ ನಂತರ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕತ್ವದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಉದ್ಧವ್ ಠಾಕ್ರೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ ಠಾಕ್ರೆಯವರ ನಡುವೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಮೂಡಿತು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ರಾಜ್ ಠಾಕ್ರೆ ಪಕ್ಷವನ್ನು ತೊರೆದು ‘ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ನವನಿರ್ಮಾಣ ಸೇನೆ’ (ಎಂಎನ್‌ಎಸ್) ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.

ನಾರಾಯಣ ರಾಣೆ (2005)

ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ ನಾರಾಯಣ ರಾಣೆ, ಉದ್ಧವ್ ಠಾಕ್ರೆಯವರ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಪಕ್ಷ ತೊರೆದರು. ಅವರು ನಂತರ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸೇರಿ, ಆ ಬಳಿಕ ಬಿಜೆಪಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋದರು.

ಏಕನಾಥ್ ಶಿಂಧೆ (2022)

ಇದು ಶಿವಸೇನೆಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ರಾಜಕೀಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಾಗಿದೆ.

ಉದ್ಧವ್ ಠಾಕ್ರೆಯವರು ಮಹಾ ವಿಕಾಸ್ ಅಘಾಡಿ ಸರ್ಕಾರ ರಚಿಸಿದ್ದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ, ಏಕನಾಥ್ ಶಿಂಧೆ ಬಂಡಾಯವೆದ್ದರು.

ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಶಾಸಕರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಬಿಜೆಪಿಯೊಂದಿಗೆ ಕೈಜೋಡಿಸಿ ಸರ್ಕಾರ ರಚಿಸಿದರು.

ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ‘ಶಿವಸೇನೆ’ ಪಕ್ಷದ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು (ಬಿಲ್ಲು-ಬಾಣ) ಶಿಂಧೆ ಬಣಕ್ಕೆ ನೀಡಿತು.

ಉದ್ಧವ್ ಠಾಕ್ರೆ ಅವರ ಶಿವಸೇನೆ ಮತ್ತು ಏಕನಾಥ್ ಶಿಂಧೆ ಅವರ ಶಿವಸೇನೆ ಎಂದು ಪಕ್ಷ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಇಬ್ಭಾಗವಾಯಿತು.

ಸವಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಭಜನೆ

ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಶಿವಸೇನೆಯು ದೊಡ್ಡ ಆಂತರಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಕಂಡಿತು.

2019ರಲ್ಲಿ ಶಿವಸೇನೆಯು ದಶಕಗಳ ಕಾಲದ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷವಾದ ಬಿಜೆಪಿಯನ್ನು ತೊರೆದು, ಎನ್‍ಸಿಪಿ ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಜೊತೆ ಸೇರಿ ‘ಮಹಾ ವಿಕಾಸ್ ಅಘಾಡಿ’ ಸರ್ಕಾರ ರಚಿಸಿತು.

2022ರಲ್ಲಿ ಏಕನಾಥ್ ಶಿಂಧೆ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಶಾಸಕರು ಬಂಡಾಯವೆದ್ದರು. ಇದರಿಂದ ಪಕ್ಷವು ಎರಡು ಬಣಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಯಿತು.

ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ‘ಶಿವಸೇನೆ’ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಏಕನಾಥ್ ಶಿಂಧೆ ಬಣಕ್ಕೆ ನೀಡಿತು, ಇದು ಪಕ್ಷದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ದೊಡ್ಡ ತಿರುವು ಮತ್ತು ಆಘಾತವಾಗಿದೆ.

ಶಿವಸೇನೆಯು “ರಸ್ತೆ ಹೋರಾಟದಿಂದ ಅಧಿಕಾರದವರೆಗೆ” ಸಾಗಿದ ಹಾದಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅನನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯ.

ಇಂದು ಪಕ್ಷವು ತನ್ನ ಮೂಲ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ಹೊಸ ರಾಜಕೀಯ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಹೆಣಗಾಡುತ್ತಿದೆ.