ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದರೆ ತೆರಿಗೆ ಕಟ್ಟಬೇಕಾ? ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಗೇನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ನಿಯಮದಲ್ಲಿ ಏನಿದೆ?

ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯ ಮಾರಾಟದ (Sale of Land) ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ತೆರಿಗೆ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬ ದೊಡ್ಡ ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆ ದೇಶದ ಅನೇಕ ತೆರಿಗೆದಾರರಲ್ಲಿದೆ. ಆದರೆ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಕಾಯ್ದೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಎಲ್ಲಾ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೆರಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿಲ್ಲ. ನೀವು ಮಾರಿದ ಭೂಮಿಯು ತೆರಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವೇ ಎಂಬುದು ಆ ಜಾಗವು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆಯೇ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ.

ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ನಿಮ್ಮ ಭೂಮಿಯ ಮಾರಾಟವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೆರಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ಪಡೆದಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ರಿಟರ್ನ್ (ITR) ಸಲ್ಲಿಸುವಾಗ ಸರಿಯಾದ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡದಿದ್ದರೆ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ನೋಟಿಸ್ ಬರಬಹುದು ಎಂದು ತೆರಿಗೆ ತಜ್ಞರು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಗ್ರಾಮೀಣ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿದೆಯಾ ಬಂಡವಾಳ ಲಾಭ ತೆರಿಗೆ?

ಮನೆ, ಕಾರು, ಷೇರು, ಬಾಂಡ್ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಂತೆ ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿಯನ್ನೂ ಬಂಡವಾಳ ಆಸ್ತಿ (Capital Asset) ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿ ಮಾರಿದಾಗ ಸಿಗುವ ಲಾಭದ ಪ್ರಮಾಣದ ಮೇಲೆ ಬಂಡವಾಳ ಲಾಭ ತೆರಿಗೆ ಇರುತ್ತದೆ.

ಆದರೆ, ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 2(14) ರ ಪ್ರಕಾರ, ಹಳ್ಳಿ ಅಥವಾ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಬಂಡವಾಳ ಆಸ್ತಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಅಂತಹ ಭೂಮಿಯ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಬರುವ ಲಾಭದ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ತೆರಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಅದೇ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಅದರ ಮಾರಾಟದ ಲಾಭಕ್ಕೆ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ತೆರಿಗೆ ಕಟ್ಟಬೇಕು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೆಲವು ಕಠಿಣ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದರೆ ಸೆಕ್ಷನ್ 54B ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಈ ನಗರ ಭೂಮಿಯ ತೆರಿಗೆಯಿಂದಲೂ ವಿನಾಯಿತಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

ಯಾವ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಗ್ರಾಮೀಣ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು? ಮಾನದಂಡಗಳು ಹೀಗಿವೆ:

ನಿಮ್ಮ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂಬುದನ್ನು ಹತ್ತಿರದ ಸ್ಥಳೀಯ ಪುರಸಭೆಯ ಗಡಿ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ಇರುವ ದೂರದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ:

10,000 ದಿಂದ 1 ಲಕ್ಷ ಜನಸಂಖ್ಯೆ: ಹತ್ತಿರದ ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇಷ್ಟಿದ್ದರೆ, ನಿಮ್ಮ ಜಾಗವು ನಗರದ ಗಡಿಯಿಂದ 2 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದೂರ ಇರಬೇಕು.

1 ಲಕ್ಷದಿಂದ 10 ಲಕ್ಷ ಜನಸಂಖ್ಯೆ: ನಗರದ ಗಡಿಯಿಂದ ಭೂಮಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ 6 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದೂರ ಇರಬೇಕು.

10 ಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತ (1 ಮಿಲಿಯನ್) ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ: ಮಹಾನಗರಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಆ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ ನಗರದ ಗಡಿಯಿಂದ 8 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದೂರದಲ್ಲಿರಬೇಕು.

ಈ ನಿಗದಿತ ಮಿತಿಯೊಳಗೆ ಬರುವ ಎಲ್ಲಾ ಜಮೀನುಗಳನ್ನು ನಗರ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ತೆರಿಗೆ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಐಟಿಆರ್ ಸಲ್ಲಿಸುವಾಗ ತೆರಿಗೆದಾರರು ಮಾಡುವ ಬಿಗ್ ಮಿಸ್ಟೇಕ್

ತಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ, ಕೃಷಿಕರು ಅಥವಾ ತೆರಿಗೆದಾರರು ಮಾಡುವ ದೊಡ್ಡ ತಪ್ಪು ಎಂದರೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭೂಮಿಯ ಮಾರಾಟದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಐಟಿಆರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಪ್ಲೀಟ್ ಆಗಿ ಹೈಡ್ ಮಾಡುವುದು (ಮುಚ್ಚಿಡುವುದು) ಅಥವಾ ತಪ್ಪು ಶೆಡ್ಯೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಾಕುವುದು.

ಭೂಮಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು ತೆರಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ಪಡೆದಿದ್ದರೆ, ಈ ಇಡೀ ವಹಿವಾಟನ್ನು ಐಟಿಆರ್‌ನ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಇಐ ಅಡಿಯಲ್ಲಿಯೇ ವರದಿ ಮಾಡಬೇಕು. ಇದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಸಿಜಿ ಯಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಿದರೆ ಅಥವಾ ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದರೆ, ಐಟಿ ಇಲಾಖೆಯ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮಾಡಿ ನಿಮಗೆ ಡಿಮ್ಯಾಂಡ್ ನೋಟಿಸ್ ಕಳುಹಿಸಿಬಿಡುತ್ತದೆ.

ಎಐಎಸ್ (AIS) ಮೂಲಕ ಬಯಲಾಗುತ್ತೆ ಗುಪ್ತ ವಹಿವಾಟು

ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಐಟಿಆರ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ಮಾರಿದ ಕಥೆಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟರೂ ಸಹ, ಅದರಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಸಬ್-ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ಕಚೇರಿಯಿಂದ ಈ ಎಲ್ಲಾ ದೊಡ್ಡ ವಹಿವಾಟುಗಳ ಡೇಟಾ ಈಗಾಗಲೇ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಇಲಾಖೆಯ ಎಐಎಸ್ ಅಂದರೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಹೇಳಿಕೆ (Annual Information Statement) ಯಲ್ಲಿ ಆಟೋಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಆಗಿ ದಾಖಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಗುಪ್ತ ವಹಿವಾಟುಗಳು ತಕ್ಷಣವೇ ಬಯಲಾಗಿ ನೋಟಿಸ್ ಜಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ಪ್ರಮುಖ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ:

ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಐಟಿ ಇಲಾಖೆಯ ವಿಚಾರಣೆ ಅಥವಾ ನೋಟಿಸ್ ಎದುರಾದರೆ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ನಿಮ್ಮ ಬಳಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಮುಖ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳು ಇರಲೇಬೇಕು:

ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ: ತಹಶೀಲ್ದಾರ್ ಅಥವಾ ಪಟ್ವಾರಿಯಿಂದ ಪಡೆದ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್ (ಇದರಲ್ಲಿ ನಗರದಿಂದ ಇರುವ ನಿಖರ ದೂರ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ವಿವರ ಇರಬೇಕು).

ಭೂ ದಾಖಲೆಗಳು: 7/12 ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ದಾಖಲೆ, ಪಹಣಿ (RTC) ಅಥವಾ ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆಯ ಪಕ್ಕಾ ದಾಖಲೆಗಳು.

ಕೃಷಿ ಮಾಡಿದ ಪುರಾವೆ: ಅಲ್ಲಿ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಕೃಷಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಬೀಜ, ರಸಗೊಬ್ಬರ ತಂದ ರಶೀದಿಗಳು, ನೀರಾವರಿ ಬಿಲ್ ಅಥವಾ ಎಪಿಎಂಸಿ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ನ ಮಾರಾಟ ರಶೀದಿಗಳು ಇರಬೇಕು.

ಖರೀದಿ/ಮಾರಾಟ ಪತ್ರ: ನೋಂದಾಯಿತ ಕ್ರಯಪತ್ರ (Sale Deed) ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟೇಟ್‌ಮೆಂಟ್.