ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಷಿ ಜಿನ್‌ಪಿಂಗ್; ಮೋದಿ–ಷಿ ಮಾತುಕತೆಗೆ ವೇದಿಕೆ ಸಜ್ಜು

ನವದೆಹಲಿ-: ಭಾರತ–ಚೀನಾ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಿದ್ದ ಗಡಿ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ ಮತ್ತು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಅಂತರದ ಬಳಿಕ ಮಹತ್ವದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ವೇದಿಕೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 12 ಮತ್ತು 13ರಂದು ನವದೆಹಲಿಯ ಭಾರತ್ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿರುವ 18ನೇ BRICS ಶೃಂಗಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಷಿ ಜಿನ್‌ಪಿಂಗ್ ಭಾಗವಹಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿದ್ದು, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 12ರಂದು ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಹಾಗೂ ಷಿ ಜಿನ್‌ಪಿಂಗ್ ನಡುವೆ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.

ಇತ್ತೀಚಿನ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಗಡಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ, LAC, ವ್ಯಾಪಾರ, ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಚರ್ಚೆಯಾಗಬಹುದು.

ಷಿ ಜಿನ್‌ಪಿಂಗ್ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿರುವುದು ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ. ಅವರು ಕೊನೆಯ ಬಾರಿಗೆ 2019ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದರು. 2019ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿ ಮತ್ತು ಷಿ ನಡುವಿನ ಎರಡನೇ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಶೃಂಗಸಭೆ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮಹಾಬಲಿಪುರಂನಲ್ಲಿ ನಡೆದಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅದರ ಕೆಲವೇ ತಿಂಗಳ ಬಳಿಕ ಪೂರ್ವ ಲಡಾಖ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಸೈನಿಕ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ ಉಭಯ ದೇಶಗಳ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬದಲಿಸಿತು.

ಗಲ್ವಾನ್ ಪರಿಣಾಮ

ಗಲ್ವಾನ್ ಬಳಿಕ ಬದಲಾಗಿದ್ದ ಸಂಬಂಧ

2020ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಲಡಾಖ್‌ನ ಗಲ್ವಾನ್ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಘರ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ 20 ಭಾರತೀಯ ಸೈನಿಕರು ಹುತಾತ್ಮರಾದರು. ಚೀನಾ ಕೂಡ ತನ್ನ ನಾಲ್ವರು ಸೈನಿಕರು ಮೃತಪಟ್ಟಿರುವುದನ್ನು ಬಳಿಕ ದೃಢಪಡಿಸಿತು. ಈ ಘಟನೆ ಭಾರತ–ಚೀನಾ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ತಿರುವು ತಂದಿತು. ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ಸೇನೆಗಳು ಹಿಮಾಲಯದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿತವಾಗಿದ್ದವು.

ಗಲ್ವಾನ್ ನಂತರ ಭಾರತವು ಚೀನಾದ ಹೂಡಿಕೆಗಳು, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು ಮೊಬೈಲ್ ಆ್ಯಪ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಹಲವು ಕಠಿಣ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿತು. ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧ ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದರೂ, ರಾಜಕೀಯ ವಿಶ್ವಾಸದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಕುಸಿತ ಉಂಟಾಯಿತು.

ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಸೈನಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಬಳಿಕ 2024ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸೇನಾ ಹಿಂತೆಗೆತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಬಂದವು. ಇದರ ನಂತರ ಉಭಯ ದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಪರ್ಕ ಪುನರಾರಂಭಗೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಇದೇ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ 2024ರ ರಷ್ಯಾದ ಕಜಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ BRICS ಶೃಂಗಸಭೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮೋದಿ ಮತ್ತು ಷಿ ಜಿನ್‌ಪಿಂಗ್ ಮುಖಾಮುಖಿ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಿದ್ದರು.

2025ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಚೀನಾದ ಟಿಯಾಂಜಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ SCO ಶೃಂಗಸಭೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮೋದಿ ಮತ್ತು ಷಿ ಮತ್ತೆ ಭೇಟಿಯಾಗಿ, ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರತೆ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳಿದ್ದರು. ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿ ಅವರು 2026ರ BRICS ಶೃಂಗಸಭೆಗೆ ಷಿ ಅವರನ್ನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದ್ದರು.

2026ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ವರ್ಷ

2026ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ‘ಎಂಗೇಜ್‌ಮೆಂಟ್’ಗೆ ಒತ್ತು

2026ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ BRICS ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 12–13ರಂದು ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ 18ನೇ BRICS ಶೃಂಗಸಭೆಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆ. ಭಾರತದ ಈ ವರ್ಷದ BRICS ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯ ಧ್ಯೇಯ “Building for Resilience, Innovation, Cooperation and Sustainability”, ಅಂದರೆ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತೆ, ನವೋದ್ಯಮ, ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರತೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ.

BRICS ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಆಡಳಿತ ಸುಧಾರಣೆ, ವ್ಯಾಪಾರ, ಹಣಕಾಸು, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆ, ಸರಬರಾಜು ಸರಪಳಿ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ದಕ್ಷಿಣದ ಆದ್ಯತೆಗಳ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯಲಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಮೋದಿ–ಷಿ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆದರೆ ಅದು ಕೇವಲ ಭಾರತ–ಚೀನಾ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, BRICS ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಭೂರಾಜಕೀಯದ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.

ಸೀಮಿತ ಸುಧಾರಣೆ

ಗಡಿ ವಿಚಾರ ಇನ್ನೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮ

ಆದರೆ ಸಂಬಂಧ ಸುಧಾರಣೆಯತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲಾ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಬಗೆಹರಿದಿವೆ ಎನ್ನುವಂತಿಲ್ಲ. 2026ರ ಜುಲೈ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಸಮೀಪ ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ಚೀನೀ ಗಸ್ತು ಪಡೆಗಳು ಮುಖಾಮುಖಿಯಾದ ವರದಿಗಳು ಹೊರಬಂದಿದ್ದವು. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರತೆ ಮುಂದುವರಿಯುವುದು ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸಂಬಂಧ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತ್ತು.

ಅಂದರೆ, ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣತೆ ಹೆಚ್ಚಾದರೂ ಗಡಿ ವಿಚಾರ ಇನ್ನೂ ಮೂಲಭೂತ ಸವಾಲಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ.

ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಬಂಧದ ವಿಭಜನೆ

ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಅವಕಾಶ, ಆದರೆ ಅವಿಶ್ವಾಸ ಮುಂದುವರಿಕೆ

ಭಾರತ–ಚೀನಾ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಬಂಧವೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ದ್ವಂದ್ವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಕೆಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ಸಡಿಲಗೊಳ್ಳುವ ಸೂಚನೆಗಳಿದ್ದರೂ, ಭದ್ರತೆ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಡೇಟಾ ಕುರಿತ ಭಾರತದ ಕಳವಳ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ.

ಇದಕ್ಕೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ, ಚೀನಾದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರುವ Alipay+ ಮತ್ತು ಭಾರತದ UPI ನಡುವಿನ ಪಾವತಿ ಸಂಪರ್ಕ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಡೇಟಾ ಗೌಪ್ಯತೆ ಕುರಿತ ಆತಂಕಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ತಡೆಹಿಡಿದಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ. ಇದರಿಂದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧ ಸುಧಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಆರ್ಥಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ನಿಲುವು ಮುಂದುವರಿದಿರುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.

ಮೋದಿ-ಷಿ ಮಾತುಕತೆ

ಮೋದಿ–ಷಿ ಭೇಟಿಯಲ್ಲಿ ಏನು ಚರ್ಚೆಯಾಗಬಹುದು?

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 12ರಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿರುವ ಮೋದಿ–ಷಿ ಮಾತುಕತೆ ಹಲವು ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ,

LAC ಮತ್ತು ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶದ ಶಾಂತಿ: ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರತೆ ಮುಂದುವರಿಸುವುದು.

ಗಡಿ ವಿವಾದದ ಮುಂದಿನ ಹಂತ: ಸೇನಾ ಮತ್ತು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂವಹನವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು.

ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆ: ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರವೇಶ, ಹೂಡಿಕೆ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಅಸಮತೋಲನ.

ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸರಬರಾಜು ಸರಪಳಿ: ಚೀನಾದ ಮೇಲಿನ ಭಾರತದ ಅವಲಂಬನೆ ಹಾಗೂ ಪರ್ಯಾಯ ಸರಬರಾಜು ವ್ಯವಸ್ಥೆ.

BRICS ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ದಕ್ಷಿಣ: ಬಹುಧ್ರುವೀಯ ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಜಾಗತಿಕ ಆಡಳಿತ ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ.

ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭದ್ರತೆ: ಏಷ್ಯಾದ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಭೂರಾಜಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ.

ಈ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ಮಾತುಕತೆ ನಡೆದರೂ, ಒಂದೇ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಗಡಿ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಅಂತಿಮ ಪರಿಹಾರ ಸಿಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಅತಿಯಾಗಿ ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವುದು ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ, “ವಿಶ್ವಾಸ ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಾಣದ ಮುಂದಿನ ಹಂತ” ಎಂಬ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ಭೇಟಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.

ತರಗತಿಯಾದ ಸಂದೇಶ

ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಅಂತರದ ನಂತರದ ಭೇಟಿಯ ಸಂದೇಶವೇನು?

2019ರ ಮಹಾಬಲಿಪುರಂ ಭೇಟಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮೋದಿ–ಷಿ ಸಂಬಂಧವು ವೈಯಕ್ತಿಕ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಕಾರದತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ 2020ರ ಗಲ್ವಾನ್ ಸಂಘರ್ಷ ಆ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬದಲಿಸಿತು.

2024ರ ಕಜಾನ್ ಭೇಟಿ, 2025ರ ಟಿಯಾಂಜಿನ್ ಮಾತುಕತೆ ಮತ್ತು ಇದೀಗ 2026ರ ನವದೆಹಲಿ BRICS ಶೃಂಗಸಭೆ—ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ನೋಡಿದರೆ, ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡೇ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಹೊಸ ಹಂತಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿರುವ ಸೂಚನೆ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ‘diplomatic thaw’ ಅನ್ನು ಗುರುತಿಸಿವೆ; ಆದರೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಅವಿಶ್ವಾಸ ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿದೆ.

ಜೆ್ಞಪ್‌ನ ಯೋಜನೆ

ಜಾಗತಿಕ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿರುವ ದೆಹಲಿ

BRICS ಶೃಂಗಸಭೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೂ ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಿಗಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು 30,000 ಭದ್ರತಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಷಿ ಜಿನ್‌ಪಿಂಗ್ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ವ್ಲಾದಿಮಿರ್ ಪುಟಿನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿದೇಶಿ ನಾಯಕರ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ಹೀಗಾಗಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 12ರಂದು ಷಿ ಜಿನ್‌ಪಿಂಗ್ ದೆಹಲಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿ ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರೆ, ಅದು ಕೇವಲ BRICS ಶೃಂಗಸಭೆಯ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಗಲ್ವಾನ್ ನಂತರದ ಆರು ವರ್ಷಗಳ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಯನ್ನು ದಾಟಿ ಭಾರತ–ಚೀನಾ ಸಂಬಂಧ ಯಾವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸಾಗಲಿದೆ ಎಂಬುದರ ಪ್ರಮುಖ ಸೂಚಕವಾಗಲಿದೆ.