ನವದೆಹಲಿ: ಆನ್ಲೈನ್ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಸ್ತುವನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಮುನ್ನ ಅದರ ಬೆಲೆ, ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟಗಾರರ ವಿವರಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಗ್ರಾಹಕರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಭ್ಯಾಸ. ಆದರೆ, ಇದೇ ಆನ್ಲೈನ್ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಫೋಟಕ ವಸ್ತುಗಳಂತಹ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಜಾಹೀರಾತು ಪ್ರಕಟವಾದರೆ? ಇಂತಹ ಗಂಭೀರ ಪ್ರಕರಣವೊಂದರಲ್ಲಿ ExportersIndia ವೆಬ್ಸೈಟ್ಗೆ ₹20 ಲಕ್ಷ ದಂಡ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಾಹಕ ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳ ಪರಿಹಾರ ಆಯೋಗ (NCDRC) ಈ ದಂಡವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದೆ.
ExportersIndia ವೆಬ್ಸೈಟ್ ನಿರ್ವಹಿಸುವ Weblink.In Private Limited ಕಂಪನಿಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಗ್ರಾಹಕ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (CCPA) ವಿಧಿಸಿದ್ದ ಎರಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ₹10 ಲಕ್ಷ ದಂಡದ ವಿರುದ್ಧ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಮೇಲ್ಮನವಿಗಳನ್ನು NCDRC ವಜಾಗೊಳಿಸಿದೆ.
ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಸ್ಫೋಟಕ ವಸ್ತುಗಳ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವುದು, ಜಾಹೀರಾತು ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಖರೀದಿ-ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಚಾರಣೆಗಳಿಗೆ ವೇದಿಕೆ ಒದಗಿಸುವುದನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ನೀಡಿದ್ದ ಆದೇಶವನ್ನೂ ಆಯೋಗ ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದೆ.
ಆನ್ಲೈನ್ನಲ್ಲಿ ಯಾವೆಲ್ಲ ಅಪಾಯಕಾರಿ ವಸ್ತುಗಳಿದ್ದವು?
ಆನ್ಲೈನ್ ವಾಣಿಜ್ಯ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾಯಕಾರಿ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಫೋಟಕ ವಸ್ತುಗಳ ಮಾರಾಟ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು CCPA ವಿಶೇಷ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿತ್ತು.
ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ExportersIndia ವೆಬ್ಸೈಟ್ನಲ್ಲಿ ಅಮೋನಿಯಂ ನೈಟ್ರೇಟ್, ಗನ್ಪೌಡರ್, ಪಿಕ್ರಿಕ್ ಆಸಿಡ್ ಮತ್ತು ಪೆಂಟಾಎರಿಥ್ರಿಟಾಲ್ ಟೆಟ್ರಾನೈಟ್ರೇಟ್ (PETN) ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ನಿಯಂತ್ರಿತ ವಸ್ತುಗಳ ಪಟ್ಟಿಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದವು.ಸಾಮಾನ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಂತೆ ಈ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ ವೆಬ್ಸೈಟ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಗ್ರಾಹಕರು ‘Get Best Quotes’ ಆಯ್ಕೆಯ ಮೂಲಕ ಬೆಲೆ ವಿವರಗಳನ್ನು ಕೇಳುವ ಅವಕಾಶವನ್ನೂ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.
ಮಾರಾಟಗಾರರ ಪರಿಶೀಲನೆ ಇಲ್ಲ, ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯೂ ಇರಲಿಲ್ಲ!
ಇಲ್ಲಿ CCPA ಗಂಭೀರ ಆಕ್ಷೇಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದು, ಈ ವಸ್ತುಗಳ ಖರೀದಿ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಪರವಾನಗಿ ಹಾಗೂ ಕಾನೂನು ನಿಯಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಸೂಕ್ತ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿರಲಿಲ್ಲ.
ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವೆಂದರೆ, ಸ್ಫೋಟಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದ್ದ ಕೆಲವು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಹೆಸರಿನ ಮುಂದೆ ‘Verified’ ಎಂಬ ಗುರುತನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಆ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಮಾರಾಟ ಪರವಾನಗಿ ಅಥವಾ ಖರೀದಿದಾರರ ಅನುಮತಿಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಪನಿಯೇ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತ್ತು ಎಂದು CCPA ತಿಳಿಸಿದೆ.
ಪಾವತಿಸಿದ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಮತ್ತು V-Trust Certificate ಮೂಲಕ ಆದಾಯ ಗಳಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಂಪನಿ, ಇಂತಹ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯ ಸುರಕ್ಷತಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಆರೋಪವಾಗಿತ್ತು.
‘ನಾವು ಮಾರಾಟಗಾರರಲ್ಲ, ಕೇವಲ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳು’ ಎಂದ ಕಂಪನಿ!
ತನ್ನ ವಿರುದ್ಧದ ಆರೋಪಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ್ದ ExportersIndia, ತಾನು ಕೇವಲ ಬಿಸಿನೆಸ್-ಟು-ಬಿಸಿನೆಸ್ (B2B) ಡೈರೆಕ್ಟರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ನೇರವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ವಾದಿಸಿತ್ತು.
ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕಾಯ್ದೆ 2000ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 79ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸಿಗುವ ಕಾನೂನು ರಕ್ಷಣೆ ತನಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಂಪನಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿತ್ತು.ಆದರೆ, ಈ ವಾದವನ್ನು CCPA ಮತ್ತು NCDRC ಎರಡೂ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿವೆ. ಆನ್ಲೈನ್ ವೇದಿಕೆಗಳು ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳಾಗಿದ್ದರೂ ಕಾನೂನಿನಡಿ ವಿಧಿಸಿರುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಲೇಬೇಕು ಎಂದು ಆಯೋಗ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
ಅಪಾಯಕಾರಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಪಟ್ಟಿಗಳು ಪ್ರಕಟವಾದ ನಂತರ ಅವುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು ಮಾತ್ರ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇಂತಹ ವಸ್ತುಗಳ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗದಂತೆ ಮೊದಲೇ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ.
ಇತರ ಆನ್ಲೈನ್ ವೇದಿಕೆಗಳಿಗೂ ಸಂಕಷ್ಟ
CCPA ಪರಿಶೀಲನೆಯಲ್ಲಿ ಇತರ ಆನ್ಲೈನ್ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲೂ ನಿಯಂತ್ರಿತ ವಸ್ತುಗಳ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದವು.
-
Dial4Trade: ಅಮೋನಿಯಂ ನೈಟ್ರೇಟ್ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ₹10 ಲಕ್ಷ ದಂಡ. ಮೇಲ್ಮನವಿಯನ್ನು 2026ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 9ರಂದು NCDRC ವಜಾಗೊಳಿಸಿದೆ.
-
Just Dial: ₹10 ಲಕ್ಷ ದಂಡ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ.
-
IndiaMART, Sigma-Aldrich, TradeIndia ಮತ್ತು Ibuychemikals: ಈ ವೇದಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಚಾರಣೆಗಳು ಮುಂದುವರಿದಿವೆ.
ಈ ಪ್ರಕರಣವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಕಂಪನಿಗೆ ವಿಧಿಸಲಾದ ₹20 ಲಕ್ಷ ದಂಡಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಆನ್ಲೈನ್ನಲ್ಲಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮತ್ತು ಖರೀದಿದಾರರು-ಮಾರಾಟಗಾರರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ವೇದಿಕೆಗಳಿಗೂ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಇದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಗ್ರಾಹಕರ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಈ ಆದೇಶ ನೀಡಿದೆ.
ಈ ವರದಿಯು ಲಭ್ಯವಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಕರಣದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರಗಳು, ಕಾನೂನು ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತ ಆದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ.