ನವದೆಹಲಿ: ರೈಲು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಂಡ ಅಥವಾ ಮೃತಪಟ್ಟ ಪ್ರಯಾಣಿಕನ ಬಳಿಯಿಂದ ರೈಲ್ವೆ ಟಿಕೆಟ್ ಪತ್ತೆಯಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಒಂದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ.
ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ಯಾಸೆಂಜರ್ ಆಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿದೆ.
ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಉಜ್ಜಲ್ ಭುಯಾನ್ ಮತ್ತು ಅತುಲ್ ಎಸ್. ಚಂದ್ರಕೂರ್ ಅವರ ಪೀಠವು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 25, 2026ರಂದು ಈ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ. ಗುಜರಾತ್ ನ ಪ್ರಕರಣವೊಂದರಲ್ಲಿ ರೈಲಿನಿಂದ ಬಿದ್ದು ಮೃತಪಟ್ಟ ಮಹೇಶ್ ಭಾಯಿ ಅವರ ಪೋಷಕರಿಗೆ ರೈಲ್ವೆ ಕ್ಲೇಮ್ಸ್ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನಲ್ ನೀಡಿದ್ದ ₹8 ಲಕ್ಷ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ನೀಡಲು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸೂಚಿಸಿದೆ.
ಪ್ರಕರಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆ
2017ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 27ರಂದು ಮಹೇಶ್ ಭಾಯಿ ಅವರು ಸೂರತ್ ಗೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ವೇಳೆ ಸಬರ್ಮತಿ ಮತ್ತು ಅಹಮದಾಬಾದ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳ ನಡುವೆ ರೈಲಿನಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದರು. ಗಂಭೀರ ಗಾಯಗೊಂಡ ಅವರನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಒಂದು ತಿಂಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆದ ಬಳಿಕ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 31ರಂದು ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು.
ಮಹೇಶ್ ಭಾಯಿ ಅವರ ಬಳಿ ರೈಲ್ವೆ ಟಿಕೆಟ್ ಇತ್ತು, ಆದರೆ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಟಿಕೆಟ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಸ್ತುಗಳು ಕಳೆದುಹೋಗಿದ್ದವು ಎಂದು ಅವರ ಪೋಷಕರು ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದರು. ರೈಲ್ವೆ ಟಿಕೆಟ್ ಪತ್ತೆಯಾಗದ ಕಾರಣ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರಲ್ಲ ಎಂಬ ವಾದವೂ ಮುಂದೆ ಬಂದಿತ್ತು.
ಆದರೆ ರೈಲ್ವೆ ಕ್ಲೇಮ್ಸ್ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನಲ್ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಇದು ‘untoward incident’ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ₹8 ಲಕ್ಷ ಪರಿಹಾರ ಹಾಗೂ ಶೇ.9 ಬಡ್ಡಿಯನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಿತ್ತು. ಗುಜರಾತ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನಂತರ ಈ ಆದೇಶವನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಪೋಷಕರು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿದ್ದರು.
ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಹೇಳಿದ್ದೇನು?
ಟಿಕೆಟ್ ಪತ್ತೆಯಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಂಶಕ್ಕೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವ ನೀಡಿದೆ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು. ಮೃತರ ತಂದೆ ಪ್ರಮಾಣಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಮಗ ಟಿಕೆಟ್ ಖರೀದಿಸಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ್ದ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ಅಪಘಾತದ ನಂತರ ಅವರು ಒಂದು ತಿಂಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆದಿದ್ದರಿಂದ ಟಿಕೆಟ್ ಉಳಿದಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಪೀಠ ಗಮನಿಸಿತು.
ಟಿಕೆಟ್ ಪತ್ತೆಯಾಗದಿರುವುದು ಮಾತ್ರ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಮಾನ್ಯ ಟಿಕೆಟ್ ಇಲ್ಲದೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಆರಂಭಿಕವಾಗಿ ದಾವೆದಾರರು ತಮ್ಮ ಹೇಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಮಾನ್ಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಾಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿದರೆ, ನಂತರ ಅದನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕುವ ಹೊಣೆ ರೈಲ್ವೆಯ ಮೇಲಿದೆ ಎಂದು ಹಿಂದಿನ Union of India v. Rina Devi ತೀರ್ಪನ್ನೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿದೆ.
ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ರೈಲ್ವೆ ಪರವಾಗಿ ವಿಚಾರಣೆಗೊಳಗಾದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮೃತರ ಜೇಬುಗಳಲ್ಲಿ ಟಿಕೆಟ್ ಗಾಗಿ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಂಶವೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಟಿಕೆಟ್ ಪತ್ತೆಯಾಗದಿರುವುದನ್ನೇ ಆಧಾರವಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಪರಿಹಾರ ನಿರಾಕರಿಸುವುದು ಸಮಂಜಸವಲ್ಲ ಎಂದು ಪೀಠ ಹೇಳಿದೆ.
ಈ ತೀರ್ಪಿನಿಂದ ರೈಲು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಂಡವರು ಅಥವಾ ಮೃತಪಟ್ಟವರ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಮಹತ್ವದ ಕಾನೂನು ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ದೊರೆತಿದೆ. ಟಿಕೆಟ್ ಕಳೆದುಹೋಗಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಅಪಘಾತದ ನಂತರ ಟಿಕೆಟ್ ಪತ್ತೆಯಾಗದಿದ್ದರೆ, ಅದೊಂದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲೂ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಾಕ್ಷ್ಯ, ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.
ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಆದೇಶವನ್ನು ಬದಿಗಿಟ್ಟು, ರೈಲ್ವೆ ಕ್ಲೇಮ್ಸ್ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನಲ್ ನೀಡಿದ್ದ ₹8 ಲಕ್ಷ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಿತು ಮತ್ತು ರೈಲ್ವೆಗೆ ಅದನ್ನು ಪಾವತಿಸುವಂತೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿತು.
