ನವದೆಹಲಿ: ನೇಪಾಳದ ಪ್ರಧಾನಿ ಬಲೇಂದ್ರ ಶಾ ಅವರು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಎರಡು ದಿನಗಳ ಅಧಿಕೃತ ಭೇಟಿಗಾಗಿ ಭಾನುವಾರ ನವದೆಹಲಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿದರು. 2026ರ ಮಾರ್ಚ್ ನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಅವರು ಕೈಗೊಂಡಿರುವ ಮೊದಲ ಭಾರತ ಭೇಟಿ ಇದಾಗಿದೆ. ದೆಹಲಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿದ ಅವರನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವ ಜಿತಿನ್ ಪ್ರಸಾದ ಅವರು ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸ್ವಾಗತವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.
ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರ ಆಹ್ವಾನದ ಮೇರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಈ ಭೇಟಿಯು, ನೇಪಾಳದ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ ಬಲೇಂದ್ರ ಶಾ ಅವರು ಕೈಗೊಂಡಿರುವ ಮೊದಲ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ವಿದೇಶಿ ಭೇಟಿಯಾಗಿದೆ. ನೆರೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ ಭಾರತ ಮತ್ತು ನೇಪಾಳದ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ಭೇಟಿಯು ಮಹತ್ವದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಈ ಭೇಟಿಯಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಕಾರ, ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಇಂಧನ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ರಾಜಕೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆಯುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.
ಬಲೇಂದ್ರ ಶಾ ಅವರ ಭಾರತ ಭೇಟಿಯ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯಲ್ಲಿ ಏನಿದೆ?
ನವೆಂಬರ್ 23 ರಂದು ಬಲೇಂದ್ರ ಶಾ ಅವರು ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿಯವರೊಂದಿಗೆ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಲಿದ್ದಾರೆ. ಈ ವೇಳೆ ಉಭಯ ನಾಯಕರು ಭಾರತ-ನೇಪಾಳ ಸಂಬಂಧದ ಸಮಗ್ರ ಅವಲೋಕನ ನಡೆಸಲಿದ್ದು, ಪರಸ್ಪರ ಆಸಕ್ತಿಯ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹಾಗೂ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸಲಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಅವರು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ದ್ರೌಪದಿ ಮುರ್ಮು ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ಭೇಟಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಚರ್ಚೆಯಾಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಭೈರಹವಾ ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಚೆಕ್ ಪೋಸ್ಟ್ (ಸಂಯೋಜಿತ ತಪಾಸಣಾ ಕೇಂದ್ರ), ಲೋವರ್ ಅರುಣ್ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ನೇಪಾಳ ಪೊಲೀಸ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಸೇರಿವೆ. ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರಸರಣ ಮಾರ್ಗಗಳು, ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಿಪತ್ತಿನ ನಂತರದ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದಂತಹ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರದ ಕುರಿತು ಕೂಡ ಉಭಯ ದೇಶಗಳು ಚರ್ಚಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.
ಗಡಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ವಾಯು ಮಾರ್ಗಗಳು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನೇಪಾಳದ ಮಾಜಿ ರಾಯಭಾರಿ ಶಂಕರ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಶರ್ಮಾ ಅವರು, ಈ ಭೇಟಿಯು ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ದಿಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಬಗೆಹರಿಯದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
“ಪ್ರಧಾನಿಯವರ ಮೊದಲ ವಿದೇಶಿ ಭೇಟಿ ಮತ್ತು ಮೊದಲ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಭೇಟಿ ಇದಾಗಿದೆ. ಇದು ನೇಪಾಳ-ಭಾರತ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಹಾಗೂ ಭವಿಷ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವುಳ್ಳ ಬುನಾದಿಯನ್ನು ಹಾಕಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ನಡುವೆ ಕೆಲವು ರಾಜಕೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೂ ಇವೆ: ಗಡಿ ವಿವಾದ ಮತ್ತು 1950ರ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳು. ಇವುಗಳನ್ನು ಹಿಂದಿನ ಸರ್ಕಾರಗಳು ವಿವಿಧ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿವೆ.”
ಅಲ್ಲದೆ, ಭಾರತದ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವಾಯು ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು (air-entry routes) ಪಡೆಯಲು ನೇಪಾಳ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಶರ್ಮಾ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದರು; ಇದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಲಿದೆ.
“ಹೊಸ ವಾಯು ಪ್ರವೇಶ ಮಾರ್ಗದ (air entry route) ಕುರಿತು ಇನ್ನೂ ಮಾತುಕತೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ; ಇದು ನೇಪಾಳಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಲಿದೆ” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಭೋಟೇಕೋಷಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಿಪತ್ತುಗಳಿಂದ ಬಾಧಿತವಾದ ಸಮುದಾಯಗಳ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದಂತಹ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವಿನ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.
“ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ನೇಪಾಳವು ಭಾರತದಿಂದ ಸಾಲ ಮತ್ತು ನೆರವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ಇದು ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರಸರಣ ಮಾರ್ಗಗಳು (transmission lines) ಮತ್ತು ಇತರ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾಮಗಾರಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಭೋಟೇಕೋಷಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ವಿಪತ್ತಿನಿಂದಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡ ಜನರ ಪುನರ್ವಸತಿ ಹಾಗೂ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.”
ಈ ಭೇಟಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಉಭಯ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಹಲವಾರು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ ಎಂದು ಶರ್ಮಾ ತಿಳಿಸಿದರು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಭೈರಹವಾ ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಚೆಕ್ ಪೋಸ್ಟ್, ಲೋವರ್ ಅರುಣ್ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ಅಕಾಡೆಮಿಗಳು ಸೇರಿವೆ.