ಹಿರಿಯ ರಂಗಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಸಿನಿಮಾ ನಿರ್ದೇಶಕಿ ವಿಜಯ್ ಮೆಹ್ತಾ ಅವರು 91ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು ಜೂನ್ 30ರ ರಾತ್ರಿ ಸುಮಾರು 10ರಿಂದ 10.30ರ ನಡುವೆ ಕೊನೆಯುಸಿರೆಳೆದರು.
ಭಾರತೀಯ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದ ವಿಜಯಾ ಮೆಹ್ತಾ ಅವರು ಹಲವು ತಲೆಮಾರಿನ ನಟರು, ನಿರ್ದೇಶಕರು ಮತ್ತು ರಂಗಕರ್ಮಿಗಳಿಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಮರಾಠಿ ರಂಗಭೂಮಿ, ಸಮಾನಾಂತರ (ಪ್ಯಾರಲೆಲ್) ಸಿನೆಮಾ ಹಾಗೂ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಗಳಿಗೆ ಅವರು ನೀಡಿದ ಅಪಾರ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದರು.
1960ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕ ಮರಾಠಿ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಮುಂಚೂಣಿ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದ ಅವರು, ಮುಂಬೈ ಮೂಲದ ರಂಗಾಯಣ ನಾಟಕ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅವರು ವಿಜಯ್ ತೆಂಡೂಲ್ಕರ್, ಅರವಿಂದ್ ದೇಶ್ ಪಾಂಡೆ ಮತ್ತಿತರರ ಜೊತೆ ಸೇರಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದರು.
ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಚಲನಚಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. 1986ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ Rao Saheb ಹಾಗೂ 1988ರ Pestonjee ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅವರು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿ ವಿಮರ್ಶಕರ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದಿದ್ದರು. ನಟಿಯಾಗಿಯೂ ವಿಜಯಾ ಮೆಹ್ತಾ ಅವರು ವಿಶಿಷ್ಟ ಛಾಪು ಮೂಡಿಸಿದ್ದರು. 1984ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಪಾರ್ಟಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅಭಿನಯವು ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಮರಣೀಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
ಸಿ. ಟಿ. ಖಾನೋಲ್ಕರ್ ಅವರ ‘ಏಕ್ ಶೂನ್ಯ ಬಾಜೀರಾವ್’ ಕೃತಿಯನ್ನು ವಿಜಯಾ ಮೆಹ್ತಾ ರಂಗರೂಪಕ್ಕೆ ತಂದಿದ್ದು, ಸಮಕಾಲೀನ ಭಾರತೀಯ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಮೈಲುಗಲ್ಲುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಜರ್ಮನ್ ನಾಟಕಕಾರ ಬರ್ಟೋಲ್ಟ್ ಬ್ರೆಖ್ಟ್ ಅವರ The Caucasian Chalk Circle ನಾಟಕವನ್ನು ‘ಅಜಬ್ ನ್ಯಾಯ ವರ್ತುಳಾಚಾ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮರಾಠಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿ ಅಪಾರ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಗಳಿಸಿದರು. ‘ಬ್ಯಾರಿಸ್ಟರ್’, ‘ಶಾಕುಂತಲ’, ‘ಹಮಿದಾಬಾಯಿಚಿ ಕೋಠಿ’ ಹಾಗೂ ‘ಮದರ್’ ನಾಟಕಗಳ ಅವರ ನಿರ್ದೇಶನವು ಹೊಸತನ ಮತ್ತು ಕಲಾತ್ಮಕ ಆಳತೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.ಅವರ ಕೊಡುಗೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಇಂಡೋ-ಜರ್ಮನ್ ರಂಗಭೂಮಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಲಾವಿದರೊಂದಿಗೆ ಸಹಕರಿಸಿ, ಭಾರತೀಯ ರಂಗಭೂಮಿಯನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸುವಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದರು.
ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲೂ ಅಮೋಘ ಸಾಧನೆ
ರಂಗಭೂಮಿಯೇ ಅವರ ಮೊದಲ ಪ್ರೀತಿ ಆಗಿದ್ದರೂ, ವಿಜಯಾ ಮೆಹ್ತಾ ಭಾರತೀಯ ಸಮಾನಾಂತರ (ಪ್ಯಾರಲೆಲ್) ಸಿನೆಮಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಅಳಿಯದ ಛಾಪು ಮೂಡಿಸಿದರು. ‘ಕಲಿಯುಗ್’ ಮತ್ತು ‘ಪಾರ್ಟಿ’ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಶಂಸಿತ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿ ತಮ್ಮ ಅಭಿನಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಪಕ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದರು.ನಿರ್ದೇಶಕಿಯಾಗಿಯೂ ಅವರು ‘ರಾವ್ ಸಾಹೇಬ್’ ಮತ್ತು ‘ಪೆಸ್ಟೋಂಜೀ’ ಸೇರಿದಂತೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದು, ಇವು ಭಾರತೀಯ ಸಮಾನಾಂತರ ಸಿನೆಮಾದ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.
ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಗೌರವ
ಆರು ದಶಕಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲದ ತಮ್ಮ ಸುದೀರ್ಘ ಕಲಾಜೀವನದಲ್ಲಿ ವಿಜಯಾ ಮೆಹ್ತಾ ಅನೇಕ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. 1975ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶನಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭಿಸಿತು. ಬಳಿಕ ಭಾರತೀಯ ರಂಗಭೂಮಿಗೆ ನೀಡಿದ ಅಪಾರ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ META ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು.
1986ರಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆಯಿತು. ‘ರಾವ್ ಸಾಹೇಬ್’ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ‘ಪಾರ್ಟಿ’ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಏಷ್ಯಾ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದರು. 2012ರಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಟ್ಯಾಗೋರ್ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನೂ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
