ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸಿನ ವಹಿವಾಟುಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಅನೇಕರು ಈ ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗಾಗಿ ಚೆಕ್ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಚೆಕ್ ಬೌನ್ಸ್ ಆದರೆ, ಆ ಸಮಸ್ಯೆ ಕೇವಲ ಹಣದ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಅದು ಕಾನೂನು ತೊಡಕುಗಳಿಗೆ ಕೂಡ ದಾರಿಕಲ್ಪಿಸಬಹುದು. ಚೆಕ್ ಬೌನ್ಸ್ ಆದರೆ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಎಂದು ಅನೇಕರು ಆಶ್ಚರ್ಯಪಡುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯೋಣ..
ಚೆಕ್ ಬೌನ್ಸ್ ಆದರೆ ಏನಾಗುತ್ತದೆ? ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಒಂದು ಚೆಕ್ ಅನ್ನು ಪಾವತಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದಾಗ ಅದು ‘ಚೆಕ್ ಬೌನ್ಸ್’ ಆಗಿದೆ ಎಂದು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ. ಇದಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಹಣ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಚೆಕ್ ಬೌನ್ಸ್ ನಿಯಮಗಳನ್ನು 1881ರ ನೆಗೋಷಿಯಬಲ್ ಇನ್ಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟ್ಸ್ ಕಾಯಿದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 138ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾಯಿದೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದ ಬೌನ್ಸ್ ಆಗುವ ಚೆಕ್ ಅನ್ನು ನೀಡಿದರೆ, ಅದು ಅಪರಾಧವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ನೇರವಾಗಿ ಜೈಲಿಗೆ ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾರೆಯೇ? ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಅಪರಾಧ ಸಾಬೀತಾದರೆ, ಆರೋಪಿಗೆ ಗರಿಷ್ಠ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ, ಅಥವಾ ಚೆಕ್ ಮೊತ್ತದ ಎರಡರಷ್ಟು ದಂಡ, ಅಥವಾ ಎರಡನ್ನೂ ವಿಧಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ, ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ವಿಧಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೆ, ಹಣವನ್ನು ಅದರ ಮಾಲೀಕರಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸುವುದೇ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.
ಚೆಕ್ ಬೌನ್ಸ್ ಆದಾಗ ಏನಾಗುತ್ತದೆ?
- ಚೆಕ್ ಬೌನ್ಸ್ ಆದಾಗ ಮೊದಲು ಲೀಗಲ್ ನೋಟಿಸ್ ಕಳುಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ನೋಟಿಸ್ ತಲುಪಿದ ನಂತರ ಹಣವನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲು ಚೆಕ್ ನೀಡಿದವರಿಗೆ 15 ದಿನಗಳ ಕಾಲಾವಕಾಶವಿರುತ್ತದೆ.
- ಈ ಅವಧಿಯೊಳಗೆ ಪಾವತಿ ಮಾಡದಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಆ ವಿಷಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ.
ಸಮಸ್ಯೆ ಯಾವಾಗ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ? ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಪದೇ ಪದೇ ಚೆಕ್ ಬೌನ್ಸ್ ಮಾಡುತ್ತಾ, ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹಣ ಪಾವತಿಸದಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ನೋಟಿಸ್ಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸದಿದ್ದರೆ, ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಕಠಿಣ ನಿಲುವು ತಾಳಿ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಕಡೆಯವರು ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ರಾಜಿಯ ಮೂಲಕ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬಹುದೆಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಕೂಡ ತಿಳಿಸಿದೆ.
ಚೆಕ್ ಬೌನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಲಘುವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುವುದು ನಷ್ಟದಾಯಕವಾಗಬಹುದು. ಇದು ಕೇವಲ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ದೋಷವಲ್ಲ, ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಅಪರಾಧವೂ ಆಗಿರಬಹುದು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪಾವತಿ ಅಥವಾ ಇತ್ಯರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಚೆಕ್ ನೀಡುವಾಗ ನಿಮ್ಮ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಹಣ (ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್) ಇರುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ.
