ಜಂಕ್ ಫುಡ್ ಲೇಬಲ್ ವಿವಾದ: ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯದಲ್ಲಿ ರಾಜಿ ಇಲ್ಲ – ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಎಚ್ಚರಿಕೆ

ನವದೆಹಲಿ- ಪ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಿದ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಮೇಲೆ ‘ಪ್ಯಾಕ್ ಮುಂಭಾಗದ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಲೇಬಲ್‌’ (Front-of-Pack Warning Labels – FOPWL) ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುವ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಧೋರಣೆಯನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತೀವ್ರವಾಗಿ ತರಾಟೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದೆ.

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿರುವ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ, ಈ ಕುರಿತು ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಎರಡು ವಾರಗಳ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಗಡುವು ನೀಡಿದೆ.

ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಜೆ.ಬಿ. ಪಾರ್ದಿವಾಲಾ ಮತ್ತು ಕೆ. ವಿನೋದ್ ಚಂದ್ರನ್ ಅವರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಪೀಠವು, ಸರ್ಕಾರವು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ಅಥವಾ ತಾವಾಗಿಯೇ ಈ ನಿಯಮ ಜಾರಿಗೆ ಮುಂದಾಗಬೇಕು; ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯವೇ ಮುಂದಿನ ಕಠಿಣ ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ನೀಡಲಿದೆ ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದೆ.

ಆಹಾರ ಲೇಬಲಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕೇಂದ್ರದ ವಾದವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದು, “ಭಾರತವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗದ ದೇಶವಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಬೇಕೇ?” ಎಂದು ತೀವ್ರವಾಗಿ ತರಾಟೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದೆ.

ಎನ್‌ಜಿಒ 3ಎಸ್ ಮತ್ತು ಅವರ್ ಹೆಲ್ತ್ ಸೊಸೈಟಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಅರ್ಜಿ (PIL) ವಿಚಾರಣೆ ವೇಳೆ, ಅತಿ-ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಆಹಾರಗಳಲ್ಲಿರುವ ಅಧಿಕ ಸಕ್ಕರೆ, ಉಪ್ಪು ಮತ್ತು ಸ್ಯಾಚುರೇಟೆಡ್ ಕೊಬ್ಬಿನಾಂಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಸಿಗಬೇಕು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಒತ್ತಿಹೇಳಿದೆ.

ಪ್ರಕರಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆ

ಪ್ರಕರಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆ

ಈ ವಿವಾದವು 3S and Our Health Society Vs. Union of India ಎಂಬ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಅರ್ಜಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಪ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಿದ ಆಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಕ್ಕರೆ, ಸೋಡಿಯಂ/ಉಪ್ಪು ಮತ್ತು ಸ್ಯಾಚುರೇಟೆಡ್ ಕೊಬ್ಬು ಇರುವುದನ್ನು ಪ್ಯಾಕ್‌ನ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲೇ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಜಾರಿಗೆ ತರಬೇಕೆಂಬ ಬೇಡಿಕೆ ಇದರ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಕರಣವು 2024ರಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಬಂದಿತ್ತು.

ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶವೂ ಹೊಸದಲ್ಲ. ಫೆಬ್ರವರಿ 10, 2026ರ ಆದೇಶದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಪ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಿದ ಆಹಾರಗಳ ಮೇಲೆ ‘High Sodium Level’, ‘High Sugar Level’ ಮತ್ತು ‘High Saturated Fat Level’ ಮುಂತಾದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವ FOPL ಮಾದರಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿತ್ತು. FOPL ಈಗಾಗಲೇ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಗಮನಿಸಿತ್ತು.

ಆದರೆ ನಂತರವೂ ನಿಯಂತ್ರಣಾತ್ಮಕ ನಿರ್ಧಾರದಲ್ಲಿ ವಿಳಂಬವಾಗಿರುವುದಕ್ಕೆ ಆಗಸ್ಟ್ 13ರ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ ಎಂಬ ಕೇಂದ್ರದ ವಾದವನ್ನೂ ನ್ಯಾಯಪೀಠ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿತು.

FSSAIಯ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಏನು?

FSSAIಯ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಏನು?

ಭಾರತೀಯ ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವಾದ FSSAI ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಪ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಿದ ಆಹಾರಗಳ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವ ಕುರಿತು ನಿಯಮ ರೂಪಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದೆ.

2022ರಲ್ಲಿ FSSAI ಪ್ಯಾಕ್ ಮುಂಭಾಗದ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ ಲೇಬಲಿಂಗ್ ಸೇರಿದಂತೆ High Fat, Sugar and Salt (HFSS) ಆಹಾರಗಳ ಕುರಿತು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕರಡು ನಿಯಮವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತ್ತು.

ನಂತರ 2025ರ ಕರಡು ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿ, added sugar, saturated fat ಮತ್ತು sodium ಪ್ರಮಾಣವು Recommended Dietary Allowanceಗೆ ಎಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ, ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ದಪ್ಪ ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.

ಆದರೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಕ್ರಮಗಳು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಖರೀದಿ ನಿರ್ಧಾರದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಅಪಾಯವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉಳಿದಿದೆ.

ಏಕೆ ಇಷ್ಟು ಮಹತ್ವ?

ಏಕೆ ಇಷ್ಟು ಮಹತ್ವ?

ಪ್ಯಾಕ್‌ನ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ಅಕ್ಷರಗಳ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಓದಿ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೂ ಸಮಯ, ಜ್ಞಾನ ಅಥವಾ ಆಸಕ್ತಿ ಇರಬೇಕೆಂದಿಲ್ಲ. FOPLನ ಉದ್ದೇಶವೇ ಪ್ಯಾಕ್‌ನ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸರಳ ಮತ್ತು ತಕ್ಷಣ ಅರ್ಥವಾಗುವ ಸೂಚನೆಯ ಮೂಲಕ ಆಹಾರದ ಆರೋಗ್ಯ ಅಪಾಯವನ್ನು ಗ್ರಾಹಕರ ಗಮನಕ್ಕೆ ತರುವುದು.

ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಕೂಡ FOPL ಅನ್ನು ಗ್ರಾಹಕರು ಆರೋಗ್ಯಕರ ಆಹಾರ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ನೋಡಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವ ಬಂದಿದೆ.

ಇಂದಿನ ಆಧುನಿಕ ಜೀವನಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಬೊಜ್ಜು (Obesity) ಮತ್ತು ಜಂಕ್ ಫುಡ್ ಬಳಕೆ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೆಮ್ಮಾರಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವುದು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.

ಇತ್ತೀಚಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಬೊಜ್ಜುತನವನ್ನು ದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸವಾಲು ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದೆ. ಅನಾರೋಗ್ಯಕರ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ಅಲ್ಟ್ರಾ-ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಆಹಾರಗಳ ಅತಿ ಬಳಕೆಯೇ ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕುಟುಂಬ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮೀಕ್ಷೆ (NFHS) ದತ್ತಾಂಶದ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಶೇ. 24ರಷ್ಟು ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಶೇ. 23ರಷ್ಟು ಪುರುಷರು ಅಧಿಕ ತೂಕ ಅಥವಾ ಬೊಜ್ಜಿನ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

2009 ಮತ್ತು 2023ರ ನಡುವೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತಿ-ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಆಹಾರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ಶೇ. 150ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ವೃದ್ಧಿ ಕಂಡಿದೆ. ಇದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಬದಲಿಸಿ, ಮಧುಮೇಹ ಮತ್ತು ಹೃದಯರಕ್ತನಾಳದ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಿದೆ.

ಸಂವಿಧಾನದ 21ನೇ ವಿಧಿಯಡಿ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಆಹಾರದ ಹಕ್ಕು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕು. ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಬೊಜ್ಜಿನ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಜಂಕ್ ಫುಡ್‌ಗಳ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲೇ ಸ್ಪಷ್ಟ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಮಾನದಂಡಗಳ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (FSSAI) ಈವರೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಕ್ರಮಗಳು ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಫಲಿತಾಂಶ ನೀಡಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಮುಂಬರುವ ಎರಡು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಯಾವ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಿದೆ ಎಂಬುದು ಸದ್ಯದ ಕುತೂಹಲಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.