ನವದೆಹಲಿ/ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್- ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘದ (RSS) ಸರಸಂಘಚಾಲಕ ಮೋಹನ್ ಭಾಗವತ್ ಅವರು ಈ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಅಮೆರಿಕದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕುರಿತ ಸಂಸ್ಥೆ USCIRF ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ RSS ವಿರುದ್ಧ ಕಠಿಣ ನಿಲುವು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ.
ಭಾಗವತ್ ಅವರ ಭೇಟಿ ನಡೆಯುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ RSS ನಾಯಕರಿಗೆ ಅಮೆರಿಕ ಸರ್ಕಾರದ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸಭೆಗಳು ಅಥವಾ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸೌಜನ್ಯ ನೀಡಬಾರದು ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಳಿಗೆ ಹೊಣೆಗಾರರೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ RSS ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು ಎಂದು USCIRF ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಆಗ್ರಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಮೋಹನ್ ಭಾಗವತ್ ಅವರು ಆಗಸ್ಟ್ 29ರಂದು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿರುವ ‘Universal Oneness Celebrations’ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು American Hindus for Engagement and Dialogue (AHEAD) ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.
ಈ ಭೇಟಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ USCIRF ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಆಸಿಫ್ ಮಹಮೂದ್ ಅವರು RSS ಅನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದು, ಸಂಘದ ಉಪಸಂಘಟನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಮತ್ತು ಕ್ರೈಸ್ತರು ಸೇರಿದಂತೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ವಿರುದ್ಧ ದಾಳಿಗಳ ಆರೋಪಗಳಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. USCIRF ಆಯುಕ್ತ ಜೀನ್ ಮಿಲ್ಸ್ ಅವರು RSS ನಾಯಕರು ಭಾರತೀಯ ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಅವರಿಗೆ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸಭೆ ಅಥವಾ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಗೌರವ ನೀಡಬಾರದು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
USCIRF ವರದಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಕುರಿತು ನಿರಂತರ ಕಳವಳ
USCIRFನ ಇತ್ತೀಚಿನ ನಿಲುವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಘಟನೆಯಾಗಿ ನೋಡುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಭಾರತ ಕುರಿತಾಗಿ ಆ ಸಂಸ್ಥೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಿರುವ ನಿರಂತರ ಕಳವಳದ ಭಾಗವಾಗಿ ನೋಡುವುದು ಸೂಕ್ತ.
2026ರ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಯಲ್ಲಿ USCIRF ಭಾರತವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ‘Country of Particular Concern’ (CPC) ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದೆ. 2025ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ವಿರುದ್ಧ ಹಿಂಸಾಚಾರ, ತಾರತಮ್ಯಪೂರ್ಣ ಕಾನೂನುಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಕ್ರಮಗಳ ಕುರಿತು ಗಂಭೀರ ಕಳವಳಗಳಿವೆ ಎಂದು ವರದಿ ಹೇಳಿದೆ.
ಅದೇ ವರದಿಯಲ್ಲಿ USCIRF, ಭಾರತದ Research and Analysis Wing (RAW) ಹಾಗೂ RSS ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಗುರಿತಪ್ಪದ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸುವಂತೆ ಅಮೆರಿಕ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದೆ. ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಅಮೆರಿಕ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ನಿರ್ಬಂಧ ವಿಧಿಸುವುದು ಮುಂತಾದ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅದು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದೆ.
ಮೇ 2026ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ತನ್ನ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ‘Targeted Sanctions’ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿಯೂ USCIRF ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಭಾವ್ಯ ನಿರ್ಬಂಧ ಗುರಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ RSS ಮತ್ತು RAW ಅನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ.
ಅಮೆರಿಕ ಸರ್ಕಾರದ ಆದೇಶವಲ್ಲ
USCIRF ಶಿಫಾರಸು: ಅಮೆರಿಕ ಸರ್ಕಾರದ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರವಲ್ಲ
ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. USCIRF ಅಮೆರಿಕ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿರುವ ಸ್ವತಂತ್ರ, ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಶಾಸಕಾಂಗ ಶಾಖೆಯ ಆಯೋಗ. ಇದು ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಗೆ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿ ಕುರಿತು ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದರ ಶಿಫಾರಸುಗಳು ಸ್ವತಃ ಅಮೆರಿಕ ಸರ್ಕಾರದ ನಿರ್ಬಂಧ ಅಥವಾ ವೀಸಾ ನಿಷೇಧದ ಅಂತಿಮ ಆದೇಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಅಂದರೆ, ಭಾಗವತ್ ಅವರ ಅಮೆರಿಕ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ USCIRF ಆಕ್ಷೇಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿರುವುದು ಮತ್ತು RSS ವಿರುದ್ಧ ನಿರ್ಬಂಧಕ್ಕೆ ಕರೆ ನೀಡಿರುವುದು ಮಹತ್ವದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯ ಸಂದೇಶವಾದರೂ, ಇದನ್ನು ಅಮೆರಿಕ ಸರ್ಕಾರ ಈಗಾಗಲೇ ಭಾಗವತ್ ಅವರ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದೆ ಅಥವಾ RSS ಮೇಲೆ ನಿರ್ಬಂಧ ಹೇರಿದೆ ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಭಾರತದ ನಿಲುವು: ‘ಪಕ್ಷಪಾತಪೂರ್ಣ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಚಿತ್ರಣ’
ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ತೀವ್ರ ತಿರಸ್ಕಾರ
USCIRFನ ಭಾರತ ಕುರಿತ ವರದಿಗಳನ್ನು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ತೀವ್ರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸುತ್ತ ಬಂದಿದೆ.
ಮಾರ್ಚ್ 16, 2026ರಂದು USCIRFನ 2026ರ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವಾಲಯದ ವಕ್ತಾರ ರಣಧೀರ್ ಜೈಸ್ವಾಲ್, ಭಾರತದ ಕುರಿತು USCIRF ನೀಡಿರುವ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು “ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಪಾತಪೂರ್ಣ” ಎಂದು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ್ದರು. ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ USCIRF ವಾಸ್ತವಾಂಶಗಳ ಬದಲು ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ ಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ವೈಚಾರಿಕ ನಿರೂಪಣೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಿ ಭಾರತದ “ವಿಕೃತ ಮತ್ತು ಆಯ್ದ ಚಿತ್ರಣ”ವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು ಸರ್ಕಾರದ ವಾದವಾಗಿತ್ತು.
ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿರುವ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿ ಮತ್ತು ಧ್ವಂಸ, ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ವಿರುದ್ಧ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಅಸಹಿಷ್ಣುತೆ ಹಾಗೂ ಭಾರತವನ್ನು ಆಯ್ದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಗುರಿಯಾಗಿಸುವ ಘಟನೆಗಳತ್ತಲೂ USCIRF ಗಮನಹರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಜೈಸ್ವಾಲ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ್ದರು.
ಹೀಗಾಗಿ, ಇಂದಿನ ಭಾಗವತ್ ಭೇಟಿ ಕುರಿತ ವಿವಾದವು ಭಾರತ ಮತ್ತು USCIRF ನಡುವಿನ ಮೊದಲ ಮುಖಾಮುಖಿಯಲ್ಲ. ಇದು ಈಗಾಗಲೇ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಮುಂದುವರಿದಿರುವ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯದ ಹೊಸ ಹಂತವಾಗಿದೆ.
ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ಸಂಘರ್ಷ
2025ರಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ಸಂಘರ್ಷ
2025ರ USCIRF ವರದಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಭಾರತವನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ CPC ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ನವೆಂಬರ್ 2025ರಲ್ಲಿ USCIRF, ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹಾಗೂ RSS ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾರೂಢ ಬಿಜೆಪಿಯ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನೂ ಪ್ರಕಟಿಸಿತ್ತು.
ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು USCIRFನ ಇಂತಹ ವರದಿಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಅವು ಭಾರತದ ಬಹುಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಬಹುಧಾರ್ಮಿಕ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ನಿಲುವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಮುಂದಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಏನು?
ಮುಂದೇನಾಗಲಿದೆ?
ಮೋಹನ್ ಭಾಗವತ್ ಅವರ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಭೇಟಿ ನಡೆಯುವ ವೇಳೆಗೆ ಈ ವಿವಾದ ಮತ್ತಷ್ಟು ರಾಜಕೀಯ ಸ್ವರೂಪ ಪಡೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಒಂದು ಕಡೆ, USCIRF ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟು RSS ನಾಯಕರ ವಿರುದ್ಧ ನಿರ್ಬಂಧ ಹಾಗೂ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ದೂರವನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ USCIRFನ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವನ್ನು ಪಕ್ಷಪಾತಪೂರ್ಣವೆಂದು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಇದರ ನಡುವೆ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವೆಂದರೆ USCIRF ಶಿಫಾರಸು ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ ಆಡಳಿತದ ಅಂತಿಮ ನೀತಿ ಒಂದೇ ಅಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಸ್ಟೇಟ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಅಥವಾ ಇತರ ಸಂಬಂಧಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಈ ಶಿಫಾರಸುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆಯೇ ಎಂಬುದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಲಿದೆ.
ಮೋಹನ್ ಭಾಗವತ್ ಅವರ ಅಮೆರಿಕ ಭೇಟಿ ಇದೀಗ ಕೇವಲ RSS ನಾಯಕರ ವಿದೇಶ ಪ್ರವಾಸವಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ. ಅದು ಭಾರತದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ, RSSನ ಪಾತ್ರ, ಅಮೆರಿಕದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಭಾರತ–ಅಮೆರಿಕ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ನಡುವಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಮತೋಲನದ ಕುರಿತು ಹೊಸ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
ಒಂದು ಕಡೆ USCIRF ತನ್ನ ವರದಿಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಫಾರಸುಗಳ ಮೂಲಕ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಅವುಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಆಗಸ್ಟ್ 29ರ ಭಾಗವತ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದತ್ತ ಕೇವಲ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯ ವಲಯವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಅಮೆರಿಕದ ನೀತಿ ವಲಯವೂ ಗಮನ ಹರಿಸಿರುವುದು ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ.
